Rushdie wil zich minder verstoppen

LONDEN, 5 FEBR. De belegerde schrijver Salman Rushdie gaat geleidelijk een eind maken aan het verstoppertje spelen voor moslim-fanaten die hem willen doden. Bijna vier jaar nadat wijlen ayatollah Khomeiny in Iran de doodstraf over hem had uitgesproken, wegens vermeende godslastering in Rushdies De Duivelsverzen, werd Rushdie gisteren voor het eerst en demonstratief op het Britse Foreign Office ontvangen. Dat lokte vanmorgen een beschuldiging uit van het Iraanse persbureau, dat de Britten erop uit zijn het dispuut over Rushdie “op te stoken”.

Een woordvoerder van de Britse regering ontkende dat er sprake is van gewijzigd beleid ten opzichte van Iran. Maar: “We achtten het juist om openlijk onze steun voor voor de grondrechten van Mr Rushdie te betuigen door deze ontmoeting te arrangeren.” Over Rushdie's beslissing om zich niet langer te verbergen, zei hij:“Dat is zijn beslissing. Wij zullen het hem niet beletten.” Afgelopen zondag hield de Iraanse president Rafsanjani een persconferentie in Teheran voor dat het doodvonnis nooit kan worden herroepen. “Alleen de persoon die het heeft uitgevaardigd, kan het ook veranderen.”

In een telefonisch radio-interview met de BBC zei Rushdie gisteren dat hij zijn buik vol heeft van het soort bestaan dat hij de afgelopen vier jaar gedwongen werd te voeren. Sinds het afroepen van de fatwa door Khomeiny is Rushdie constant onder bewaking van speciaal getrainde politiemensen geweest en heeft hij ondergedoken gezeten op meer dan 200 adressen. Daar heeft hij , zei hij, zijn buik van vol. “Ik ga geen stomme risico's nemen, maar ik wil proberen datgene te doen wat mijn gezond verstand me ingeeft.”

De aankondiging van de schrijver bevestigt een in feite al langer bestaande situatie. Steeds vaker vertoonde Rushdie zich de afgelopen maanden op bijeenkomsten en partijen, zij het onder strenge veiligheidsvoorwaarden. Hij bezocht Denemarken, Ierland en de Verenigde Staten. Zijn stijl van leven lokte kritiek uit in de buitenwereld, vooral sinds in de Verenigde Staten onlangs een vernietigend profiel over Rushdie verscheen. Daarin werd gesuggereerd dat de arrogantie van de schrijver het functioneren van zijn veiligheidsmensen (à raison van 1 miljoen pond per jaar geleverd door de Britse overheid) onmogelijk maakte. Collega's van Rushdie spraken in het verhaal onder andere hun verwondering uit over de vanzelfsprekendheid waarmee vrienden van de schrijver vrouwen aanspoorden Rushdie op instant afroep seksueel terwille te zijn. Vooral de suggestie "arrogantie op kosten van de belastingbetaler' trof doel.

Rushdie deed in het interview alle moeite die te ontkennen. “In feite heb ik in de afgelopen drie jaar wel zo'n kwart miljoen pond uit eigen zak betaald. Dat is een hoop geld voor een schrijver.” En: “Er zijn hopen mensen die bescherming genieten tegen de IRA. Niemand zegt dat ze dat maar uit eigen zak moeten betalen.”

Volgens de schrijver is het Foreign Office tot de conclusie gekomen dat het niet langer zin heeft de hele affaire met zo min mogelijk geraas af te doen, in de hoop dat zij vanzelf zou verdwijnen. “Ze zijn nu tot de conclusie gekomen dat dat niets uithaalt. Wat nodig is, is een veel nadrukkelijker campagne. En in dat opzicht staan ze nu beslist achter mijn eigen tactiek”, aldus Rushdie. Onderminister Douglas Hogg heeft Rushdie beloofd dat het doodvonnis aan de orde zal komen in elke bilaterale ontmoeting met Iraanse vertegenwoordigers en dat de kwestie steeds aan de orde gesteld zal blijven worden in internationaal verband - in de VN, in de EG en in de Raad van Europa.