Op en top Engels drama, maar totaal verschillend

Anglo-Saxon Attitudes, Ned.3, 20.00-21.20u.

Charles and Diana, Ned.2, 22.30-24.00u.

Tot in de kleinste details is de driedelige serie Anglo-Saxon Attitudes, naar de uit 1956 daterende roman van Angus Wilson, vol betekenis. Als eenmaal in globale trekken duidelijk is geworden met wie we hier te maken hebben - het verhaal geeft zich lang niet onmiddellijk prijs - ontvouwt zich een intrigerend weefsel van gevoelens en gebeurtenissen dat door de NOS nogal banaal, maar niet onjuist is gevangen in de Nederlandse titel Op en top Engels.

De hoofdpersoon, emeritus-hoogleraar in de vroeg-middeleeuwse geschiedenis, heeft zijn leven lang met een geheim rondgelopen dat aanvankelijk slechts zijn eigen kleine vakgebied lijkt te betreffen: de vondst, in 1912, van een hoogst expliciet fallisch afgodsbeeldje in een graf uit de zevende eeuw. In zijn hart weet hij dat de daarop gebaseerde theorieën op drijfzand berusten, omdat het beeldje een vervalsing is. Maar hij heeft er nooit over gesproken, omdat de kwestie te zeer verknoopt raakte met zijn persoonlijk bestaan. Zijn carrière en zijn privé-leven zijn er veertig jaar lang door verlamd geraakt. Pas nu komt hij ertoe schoon schip te maken, met alle aarzelingen die een man in zijn positie passen.

De handelingen van de hoofdpersoon, met fabuleuze melancholie gespeeld door Richard Johnson, zijn vervat in een rijk mozaïek van niet chronologisch gerangschikte flashbacks, scènes met zijn tragische ex-vrouw (die als buitenlandse in botsing komt met de Engelse omgangsvormen) en confrontaties met het slordige liefdesleven van zijn kinderen dat hem aan zijn eigen grote liefde doet terugdenken. Het is, in de regie van Diarmuid Lawrence, een verfijnde, genuanceerde verfilming van een roman die in 1956 in het Algemeen Handelsblad werd geprezen om “uitzonderlijk talent, grote intelligentie en een bewonderenswaardige, onsentimentele menselijkheid”. Navrant, maar ook satirisch - bijvoorbeeld in de schildering van de universitaire kleinzieligheid - en geschreven in fonkelende dialogen. God, the mistakes we make, zucht de vader. Speak for yourself, father, antwoordt de zoon. I do, zegt de vader.

En over op en top Engels gesproken: later op de avond zendt de TROS (“een Europese primeur!”) de recente Amerikaanse tv-film Charles and Diana, a palace divided uit, waarin de huwelijksperikelen van het prinselijk paar tot en met afgelopen najaar zijn gereconstrueerd. Het larmoyante script lijkt geheel gebaseerd te zijn op de Diana-versie, want zij is hier het arme prinsesje, vol passie en erbarmen, dat hunkerend naar liefde in een glazen kooi wordt opgeborgen, terwijl de wereldvreemde Charles onder de plak zit bij zijn moeder. How dare you contradict mother? roept hij haar dan ook toe.

Een curieus toeval wil dat de rol van zijn oude vriendin Camilla hier wordt gespeeld door dezelfde actrice, die in Anglo-Saxon Attitudes een toneelspeelster vertolkt. Maar verder is het, tussen deze twee angelsaksische dramaprodukties, een wereld van verschil.