Chérie Samba Mat van der Heijden, Galerie Espace, ...

Chérie Samba Mat van der Heijden, Galerie Espace, Keizersgracht 548, Amsterdam. Prijzen: ƒ 550-6000,- T/m 20 febr. Di t/m za 12-17u.

Henri Jacobs Henri Jacobs, galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T/m 17 febr. Di t/m vr 10-13u, 14-18u en za 14-18u.

Tanja Smit Tanja Smit, galerie Maurits van de Laar, Westeinde 203, Den Haag. Prijzen ƒ 550-ƒ 3250,- T/m 14 febr. Do t/m zo 12-18u.

Chérie Samba

Je moet maar durven: een simpel wit wolkje schilderen tegen een gele achtergrond, met twee lange konijne-oren met zachtroze oorschelpen en daartussen een iets afgeplat zwart bolhoedje.

Mat van der Heijden (1964) durft het. Het konijnewolkje met hoed is nog maar een klein doekje op de expositie van recent werk in de Amsterdamse galerie Espace. Die grotere schilderijen, vaak op ongeprepareerd lichtbruin doek vult Van der Heijden met bloem- en plantachtige patronen, wolkjes, boomvormen, streepjes van verschillende heldere kleuren. Soms schildert hij ook woorden op het doek, zoals "onschuld'. Op dat doek zien we ook het wolke-konijn-met-hoedje weer. Dat woord geeft goed aan wat Van der Heijden met zijn schilderijen doet: hij maakt beelden die onschuld uitstralen.

Er is ook ruimte voor pijn en kwetsbaarheid in dit universum, zoals een been met puisten waaruit iets spuit, maar zelfs dat is bijna lief, aanlokkelijk geschilderd. Van der Heijden probeert net als bij voorbeeld Lili van der Stokker, die onlangs in de Rotterdamse galerie Snoei wandschilderingen maakte met bloemetjes en woorden als KUSJE, LOVE, nadrukkelijk cynisme uit de kunst te bannen.

Beide slagen daar in, maar Van der Heijden zoekt duidelijk meer dan Van der Stokker aansluiting bij de (Nederlandse) schildertraditie, zoals die van René Daniels en Reinier Lucassen.

De kracht van Van der Heijdens onschuldige schilderijen is dat ze niet naïef zijn: ze kunnen bij wijze van spreken concurreren met verleidelijke, cynische reclamebeelden.

Mat van der Heijden, Galerie Espace, Keizersgracht 548, Amsterdam. Prijzen: ƒ 550-6000,- T/m 20 febr. Di t/m za 12-17u.

Henri Jacobs

Henri Jacobs schildert en tekent open deuren, ramen, lichaamsopeningen, ruimtes met doorzichtige rasters als wanden. Zijn schilderijen zijn verhandelingen over vragen als wat is binnen en buiten, hoe gesloten is open, hoe open is gesloten. In galerie Paul Andriesse is een tweedelige expositie ingericht, met op de begane grond grote schilderijen van dergelijke open-gesloten systemen, en beneden, in de kelderruimte enkele kleinere doeken en tekeningen.

De tegenstelling tussen die twee delen is frappant. De grote doeken op de begane grond, met bijna geometrische structuren en organische mensfiguren, blijven voor mij gesloten systemen. Ik voel me niet genoeg uitgenodigd om aan deze geschilderde verhandeling over ruimte en openheid deel te nemen.

Dat is beneden in de kelderruimte wel het geval. Daar gaat Jacobs' wereld voor me open, om het zo maar te zeggen. Dat komt doordat daar zes potloodtekeningen (studies voor Oedipus) op zo'n bijzondere manier gepresenteerd worden dat ze Jacobs thematiek versterken.

Er hangen drie stalen frames aan de muur waarin lijsten hangen die in verticale stand rondgedraaid kunnen worden. In elk van die metalen lijsten zitten twee tekeningen, die met fijne potloodlijntjes ruimtes, organische vormen en mensfiguren verbeelden. De neiging om door de tekeningen heen te kijken door ze zo te draaien dat je ze tegen het licht kunt houden was voor mij onbedwingbaar. Je zoekt naar raakpunten van de ruimtelijke patronen en figuren op de doorschijnende tekeningen, naar plaatsen waar de ene tekening in de tekening van de andere kant "doordringt'. Een navelstreng die op de tekening aan de ene kant verdwijnt in de ruimte komt aan de andere kant als een andere vorm te voorschijn, lijkt het. Je krijgt het gevoel dat tussen de tegen elkaar aangedrukte lege achterkanten van de tekenvellen zich een merkwaardige ruimte bevindt: de ruimte van Henri Jacobs. Pas na die ervaring beginnen ook zijn schilderijen meer tot de verbeelding te spreken, met name de kleinere, van huisachtige structuren, met mooie kleurvlakken, waaruit delen van het doek gesneden zijn.

Henri Jacobs, galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. T/m 17 febr. Di t/m vr 10-13u, 14-18u en za 14-18u.

Tanja Smit

Een matroosje dat een lange draad kauwgom uit zijn mond trekt. Een been dat even boven de heup verandert in de hals en kop van een reiger. De tekeningen van Tanja Smit (1961) zijn merkwaardige stapelingen van vondsten, die niet alleen door hun figuratieve elementen boeien. Ook de stapeling, de composities werken mee aan het merkwaardige karakter van de met penseel op wit papier geschilderde tekeningen. Ze zijn helder van opbouw, maar tegelijk raadselachtig door die merkwaardige beeldvondsten. De herkenbare elementen geven hun geheim niet prijs: het is geen verhaaltje dat met een plaatje uitgebeeld wordt.

De intieme, kleine schilderijtjes op papier die Tanja Smit eveneens in de galerie exposeert hebben nog sterker die raadselachtige abstracte kwaliteit. De figuratieve aanknopingspunten zijn daarin meer geabstraheerd dan in de tekeningen. Lichamen worden geabstraheerde beeldelementen. Ze spelen hun spel mee in de verschillende lagen die Smit schildert, die soms transparant zijn, soms elkaar overlappen.

De wereldjes die ze laat zien, vaak mooi van kleur, doen af en toe denken aan de schilderijen van de Berlijnse schilders Thomas Wachweger en Ina Barfuss, soms ook aan de tekenachtige associatieve schilderijen van Floor van Keulen of Sandro Chia.

Tanja Smit, galerie Maurits van de Laar, Westeinde 203, Den Haag. Prijzen ƒ 550-ƒ 3250,- T/m 14 febr. Do t/m zo 12-18u.