Bewindvoerders hebben haast, elk uur telt; Scenario voor nieuwe DAF lag in de la

ROTTERDAM, 5 FEBR. Het ziet er naar uit dat de vrachtwagendivisie van DAF binnen drie weken gered is, maar dat het beursfonds DAF in die periode failliet gaat. Dit valt te herleiden uit de juridische mogelijkheden waarover de DAF-bewindvoerders mr. F. Meeter en mr.A.A.M. Deterink beschikken om - zoals zij hebben aangekondigd - binnen drie weken met een oplossing te komen.

Het was de week van de misverstanden rondom DAF. Gisteren bleek dat DAF voorlopig kan doordraaien: de truckfabrikant verkreeg een boedelkrediet van naar verluidt omstreeks 100 miljoen gulden. Vakbonden leken in de ban van spannende onderhandelingen over een dergelijk krediet. In werkelijkheid waren banken en bewindvoerders het al lang eens dat er een boedelkrediet zou komen. Zelfs bij vrijwel waardeloze vennootschappen geven banken nog een boedelkrediet omdat anders de bewindvoerder niet aan het werk kan en de banken bij niemand verhaal kunnen halen. Het gaat dus zeker op voor een bedrijf als DAF met een balanstotaal van 3,5 miljard gulden.

Bij DAF overtreffen de schulden de executiewaarde. Het bedrijf heeft natuurlijk pas in uiterste nood uitstel van betaling aangevraagd. De gebouwen, de aandelen van de werkmaatschappijen, zelfs de debiteuren zijn in onderpand voor leningen gegeven. DAF had geld nodig, maar de banken niets meer te bieden.

Meeter en Deterdink moesten om een boedelkrediet los te krijgen van de banken nieuwe mogelijkheden aanboren. Banken eisen doorgaans grotere zekerheden dan zij aan krediet geven, om zich in te dekken tegen waardeveranderingen van het onderpand. Toen Meeter en Deterdink ontdekten dat er zekerheden zijn die waardevoller zijn dan de schuld zijn zij naar hun rechter-commissaris gegaan, om toestemming te vragen om die als onderpand te geven voor het boedelkrediet.

Met deze voorstellen zijn ze naar de huisbanken van DAF, ABN Amro, ING en Rabobank, getogen. Het zoeken naar alternatieve financiers is in zo'n geval onmogelijk: het kost teveel tijd en de huisbankiers hebben het meeste belang bij het boedelkrediet. Dat Meeter en Deterdink toch nog drie dagen stevig moesten onderhandelen, komt doordat de banken graag zo veel mogelijk zekerheden wilden hebben, terwijl de bewindvoerders ook aan de belangen van de andere crediteuren moesten denken. Op zichzelf is het al bijzonder dat na drie dagen de bewindvoerders al een beslissing afronden over een complex bedrijf als DAF.

Het lijkt een film: dinsdagochtend gaat op het Rotterdamse advocatenkantoor Loeff Claes Verbeke de telefoon. Meeter, gebogen over het faillissement van winkelketen Ter Meulen, hoort van de rechter-commissaris in Den Bosch dat hij moet afreizen naar Eindhoven. Opvallend is dat zijn collega Deterink de bewuste dinsdag direct ter plekke is. Waarschijnlijk is hij al veel langer op de hoogte. De onderhandelaars van DAF weten namelijk dat uitstel van betaling in de lucht hangt. Minister Andriessen zegt dinsdag dat uitstel van betaling al eerder "een optie was geweest'. In zo'n geval wordt in het diepste geheim de rechter-commissaris ingelicht. Hij kan dan al vast nagaan welke bewindvoerders hij zal aanstellen.

Meestal worden advocaten in het arrondissement van de rechtbank aangezocht als bewindvoerder. Dat hoeft niet altijd een erebaan te zijn. Vroeger belastte men juist beginnende advocaten met deze klusjes. Grote déconfitures zijn daarentegen erezaken geworden.

Uiteindelijk besluit de rechter-commissaris voor DAF naast de uit Eindhoven afkomstige Deterink nog een tweede, landelijk bekende bewindvoerder aan te trekken. In Nederland bestaat een circuit van 10 à 25 top-advocaten die kennis hebben van déconfitures van internationale bedrijven, zoals Ogem, RSV, Bredero, Breevast, Medicopharma en HCS.

Pag.10: Bewindvoerders op de bres voor banen

Meeter en Deterink hebben zich waarschijnlijk tussen de bedrijven door de afgelopen dagen al moeten buigen over de lastigste crediteuren, de PTT en de gas- licht en waterleidingbedrijven. Die eisen altijd onmiddellijk dat alle achterstallige rekeningen worden betaald, anders sluiten zij af. Bij déconfitures van particulieren mag dat niet, want dan is er sprake van leveringsplicht. De Hoge Raad heeft echter bepaald dat dit niet geldt voor bedrijven en daarmee is de positie van de nutsbedrijven ijzersterk. Alleen knappe bewindvoerders slagen er nog wel eens in een "deal' te sluiten.

Bij DAF brandt nog steeds licht dus Meeter en Deterink zullen deze hindernis hebben genomen en kunnen kijken naar de toekomst. Het scenario was al voor hun komst door de banken en minister Andriessen voorgekookt. De minister besprak in het openbaar al over de "doorzakconstructie'. In feite hoeven de bewindvoerders nog alleen maar te tekenen. Dat zullen zij niet zomaar doen, omdat de meeste bewindvoerders de laatste jaren behalve naar de financiers ook naar de werkgelegenheid kijken. Daarover is in de wet overigens weinig te vinden.

Bij DAF zou de werkgelegenheid goeddeels intact moeten blijven wanneer de winstgevende activiteiten overgedaan worden aan een nieuwe vennootschap. Deze optie is theoretisch sinds het beroemde artikel 1639 van het Burgerlijk Wetboek, dat bepaalt dat de koper van een onderneming alle verplichtingen jegens de werknemers dient over te nemen. Maar dit is voor DAF niet haalbaar meer.

Een andere mogelijkheid is dat DAF faillissement aanvraagt. Dan zijn er veel nieuwe mogelijkheden om afgeslankt in een nieuwe vennootschap door te gaan. De commerciële afdelingen van DAF zullen daartegen opponeren omdat de schade na faillissement voor een vrachtfabrikant niet meer te overzien is.

De meest reële optie is dat de aandelen van één of meer levensvatbare bv's van DAF in handen komen van een nieuwe vennootschap. De schulden van DAF blijven achter in het beursfonds en het beursfonds krijgt voor de "verkoop' van de DAF-vennootschap(pen) een prijs. De bewindvoerders zullen hiervoor stevig moeten onderhandelen. Ten behoeve van de crediteuren zal dat namelijk een hoge prijs moeten zijn, terwijl DAF-nieuwe-stijl en de banken juist een lage prijs willen betalen. Ter wille van de snelheid zal waarschijnlijk aan accountantsbureaus Moret & Limperg en Coopers & Lybrand, die beide tot in detail zicht hebben in DAF, gevraagd worden een prijs te berekenen op basis van de te verwachten winst in de komende jaren. Nu verkopen tegen de intrinsieke waarde zou het weggeven van DAF zijn. Heel wel mogelijk is dat Meeter en Deterink afspreken dat na drie of vijf jaar opnieuw de waarde wordt bepaald en alsnog wordt afgerekend met het beursfonds DAF NV.

Dit hele spel moet zich de komende drie weken afspelen. Elke dag dat het langer duurt wordt de kans dat de vrachtwagendivisie zelfstandig kan voortbestaan moeilijker. De klanten zijn beducht auto's te bestellen bij een fabrikant die de levering van onderdelen niet kan garanderen.

En de beursgenoteerde DAF? Die zal na drie weken niet levensvatbaar blijken en failleren. De crediteuren moeten dan wachten tot later met DAF wordt afgerekend. Als er na het betalen van de bedrijfsvereniging, de banken en de fiscus nog wat overschiet, krijgen de trouwe leveranciers nog een brokje. En als er dan nog wat overblijft zit er voor de beleggers misschien nog wat in. Daarvan zijn nog weinig voorbeelden.