Westen verhoogt druk op Mobutu om op te stappen

BRUSSEL, 4 FEBR. België, de Verenigde Staten en Frankrijk hebben in de scherpste verklaring tot nu toe de Zaïrese president, Mobutu Sese Seko, gevraagd alle macht aan premier Étienne Tshisekedi over te dragen.

België heeft bovendien een vliegtuig met 200 kisten bankbiljetten voor het regime-Mobutu op het vliegveld Oostende in beslag genomen.

In een reactie zei Mobutu tegen het persbureau AFP dat “men de brandweerman wil veroordelen in plaats van de brandstichter”. Hij maakte duidelijk Tshisekedi als de brandstichter te beschouwen.

De Belgische minister van buitenlandse zaken, Claes, zei vandaag te streven naar een “totale politieke en economische isolering” van Zaïre, zolang Mobutu er aan de macht is. In de verklaring wordt gezegd dat “gebrek aan samenwerking” van Mobutu met de regering het land aan de rand van de “politieke en economische ineenstorting heeft gebracht”. Vandaag overlegt de Amerikaanse onderminister voor Afrika, Herman Cohen, met Franse en Belgische diplomaten in Brussel over de toestand in Zaïre.

België is gisteren begonnen met het terugtrekken van de 550 paracommando's die het naar Brazzaville had gestuurd om de repatriëring van Belgen uit Zaïre te begeleiden. Deze Congolese stad ligt pal tegenover Kinshasa aan de andere zijde van de rivier de Zaïre. 120 Belgische militairen blijven daar achter om eventuele nieuwe aanvallen op de 2.500 achtergebleven Belgische burgers in Zaïre te “ontmoedigen”, aldus minister van defensie Delcroix.

De zending papiergeld is door de Belgische justitie in beslag genomen op verzoek van de regering-Tshisekedi, die de bankbiljetten niet als wettig betaalmiddel erkent. Het gaat om biljetten van 5 miljoen zaïre, in opdracht van president Mobutu in Groot-Brittannië gedrukt en bedoeld als betaalmiddel voor zijn troepen. De bankbiljetten worden echter geboycot door de bevolking en zijn daarmee inzet van de machtsstrijd geworden. De inbeslagname van de 14,5 ton wegende lading van de DC 8 van Liberia World Airlines gisteren door het parket van Brugge wordt in Brussel gezien als een stap van de Belgische overheid om de druk op Mobutu te verhogen. “Er is niets meer dat we met Mobutu kunnen aanvangen. Hij vergroot slechts de politieke en economische chaos”, aldus Claes gisteren in het parlement. In de gezamenlijke verklaring met de VS en Frankrijk wordt gezegd dat de bevolking “aan ondraaglijke ontberingen” blootstaat. De drie landen waarschuwen voor het uitbreken van “algemene anarchie en geweld”.

Vorige week brak een opstand uit in de hoofdstad Kinshasa toen muitende soldaten aan het plunderen sloegen, uit protest tegen de boycot van de bankbiljetten van 5 miljoen zaïre. Mobutu-getrouwe speciale troepen bedwongen de opstand en doodden daarbij volgens een schatting van minister Claes ongeveer 300 mensen. Sindsdien is er een exodus van buitenlanders op gang uit Zaïre, onder begeleiding van Franse paratroepen. De Belgische commando's hebben Zaïre niet betreden. President Mobutu had de Belgische militairen gewaarschuwd dat zij niet welkom zouden zijn. Tot zover onze correspondent. In Kinshasa blijft de toestand gespannen. Volgens een Europese bron kwam het gisteren in de wijk Matete in de buurt van het vliegveld opnieuw tot een grote schietpartij tussen muitende militairen en de presidentiële garde, waarbij 45 doden zouden zijn gevallen. Ook op een markt in Kinshasa vielen verscheidene doden, toen kooplui weigerden de bankbiljetten te aanvaarden waarmee soldaten wilden betalen.

Uit de rest van het land komen eveneens berichten over plunderingen, in het bijzonder uit het oosten van Zaïre. Veel boeren zijn uit vrees voor gewelddadigheden naar het buurland Oeganda gevlucht.

Intussen heeft de invloedrijke bisschop Laurent Mosengwo, die aan het hoofd staat van de Hoge Raad van de Republiek (een soort overgangsinstelling), zowel Mobutu als Tshisekedi opgeroepen om in overleg een nieuwe regering te vormen. (AP, Reuter, AFP)