VS-sancties fungeren vooral als drukmiddel

WASHINGTON, 4 FEBR. De aankondiging van de Amerikaanse regering, deze week, om Europese bedrijven uit te sluiten van overheidsorders moet nog niet worden beschouwd als het eerste zuchtje van guur protectionisme uit Washington. Het is een reactie op een nieuwe EG-richtlijn die nationale regelingen harmoniseert, maar tegelijkertijd niet-Europese aannemers enige achterstand geeft bij overheidsaanbestedingen. De sancties, die in zouden gaan op 22 maart, fungeren vooral als drukmiddel. Meestal wordt dit soort dreigingen na onderhandelingen niet uitgevoerd. Clintons nieuwe handelsgezant, Mickey Kantor, onderhandelt volgende week in Washington met zijn EG-collega Leon Brittan. De Amerikaanse regering is echter wel ver gegaan door ook te dreigen met terugtrekking uit de Gatt-code voor aanbestedingen.

De Amerikaanse markt voor overheidsaanbestedingen is zeker niet open. Een aantal deelstaatregeringen mag volgens lokale wetgeving alleen bij Amerikaanse bedrijven orders plaatsen. Amerikaanse bedrijven hebben ook een streepje voor bij de federale overheid; in het buitenland wonen geen kiezers. Bovendien smeren opdrachten aan districten van belangrijke Congresleden het politieke radarwerk. Philips heeft wel altijd met onder andere haar dochter Magnavox een groot aantal opdrachten gekregen, vooral op het gebied van telecommunicatie, en zou dus zwaar getroffen kunnen worden door de sancties. Defensie-opdrachten zijn uitgezonderd van de sancties, omdat Amerika op dat gebied veel meer aan Europa verkoopt dan omgekeerd.

Met de sancties tegen onder andere Europees staal vorige week had de regering-Clinton weinig te maken. Het was het uitvloeisel van een vorig jaar door Amerikaanse staalproducenten aangebrachte procedure. De nieuwe regering kon de loop van de onder Bush in gang gezette procedure niet meer wijzigen.

De plannen van Clinton op het gebied van internationale handel zijn nog grotendeels onbekend. Een van de redenen is dat het hem tot nog toe ontbreekt aan personeel op de belangrijke uitvoeringsposten. Zijn minister van handel, Ron Brown, en zijn handelsgezant Kantor, moeten nog worden ingewerkt op dit terrein. Als advocaten hebben ze wel buitenlandse bedrijven en belangen vertegenwoordigd, maar op meer globale wijze. Tijdens hoorzittingen voor de senaat wist Brown niet wat fast track betekende, wat staat voor de ratificatieprocedure van internationale handelsverdragen waarbij de senaat geen amendementen kan indienen, maar over het hele resultaat moet stemmen.

De fast track termijn voor een wereldhandelsakkoord in het kader van de Gatt loopt in maart af. Zoals het er nu voor staat, kunnen de onderhandelingen dan zeker niet zijn afgerond. Clinton heeft de senaat nog niet om verlenging gevraagd. Zonder fast track procedure kan het verdrag nooit worden geratificeerd, omdat senatoren met nieuwe eisen komen, toegesneden op de belangen van hun eigen deelstaten. Clintons passiviteit op dit gebied zou fataal kunnen zijn voor de Uruguayronde.

Als Democraat krijgt Clinton meer verzoeken om protectie van bedrijven dan zijn Republikeinse voorganger Bush. Anders dan de kleinere en op het gebied van handel ideologisch strakkere Republikeinse partij is de Democratische partij meer gewend aan behartiging en verzoening van veel deelbelangen. De auto-industrie verwacht een voor haar gunstige behandeling van dumpingklachten tegen buitenlandse producenten. Procedures tegen dumping zijn kafkaësk en worden bijna altijd gewonnen door Amerikaanse bedrijven.

Nieuwe ideeën van Clinton gaan vooral in de richting van industriebeleid in de vorm van subsidies aan veelbelovende technologie. Dat is ook in West-Europa niet onbekend. Voor Clinton zijn dergelijke subsidies een vergoeding voor de inkrimping van de grootste technologische opdrachtgever, het Pentagon. Hier schuilt ook een kans voor de betere afloop van handelsbesprekingen in de toekomst. Voor president Bush en zijn handelsgezante Carla Hills was steun van de overheid taboe en hij vond dat dat ook voor andere landen moest gelden. Clinton zou de schrille Amerikaanse ideologische toon misschien wat kunnen dempen. Hij is ook voor overheidshulp. En dat zou het harmonische verloop van internationale handelscontacten alleen maar kunnen bevorderen.