Schrijven voor het goede doel

Met Liefde. Nieuwe Nederlandse verhalen. Samengesteld door Bas Heijne en Frank Ligtvoet. Met bijdragen van Jan Brokken, Remco Campert, Adriaan van Dis, Renate Dorrestein, Maarten 't Hart, A.F.Th. van der Heijden, Bas Heijne, Gerrit Komrij, Kees van Kooten, Tom Lanoye, Doeschka Meijsing, Margriet de Moor, Stephan Sanders en Joost Zwagerman. Uitgeverij Contact. Prijs ƒ 17,90, 360 BFR

“Een fijne bundel, ook voor mensen die nooit lezen. De verhalen zijn lekker kort, dus je hebt het snel uit en kan er ook nog over nadenken.” Paul de Leeuw presenteerde gisteren in het Barbizon Centre te Amsterdam het eerste exemplaar van de bundel korte verhalen, waarvan de opbrengst geheel ten goede komt aan het Aids Fonds.

Met Liefde, heet het boek, met bijdragen van ondermeer A.F.Th. van der Heijden, Adriaan van Dis, Maarten 't Hart, Renate Dorrestein, Doeschka Meijsing, Kees van Kooten en Joost Zwagerman. De verhalen zijn niet eerder verschenen, of alleen op zeer beperkte schaal verspreid. Iedereen, van schrijver tot zetter, heeft belangeloos meegewerkt, zodat de prijs - ƒ 17,90 - vrijwel geheel ten goede komt aan het Aids Fonds. Paul de Leeuw mocht gisteren alvast een cheque van 250.000 aan het Fonds overhandigen. Wanneer de hele oplage van 27.000 exemplaren verkocht wordt, ligt het eindbedrag nog aanzienlijk hoger.

Tijdens zijn toespraakje had De Leeuw nog een openstaande rekening met het Aids Fonds te vereffenen. “Toen het fonds werd uitgenodigd voor een Schreeuw van de Leeuw, deden ze niet mee omdat het programma te controversieel zou zijn. En na de uitzending met een aidspatiënt kreeg ik uit heel Nederland reacties. Van Ed van Thijn tot Ronny Tober en Imca Marina. Maar niet van het Aids Fonds.” Even later, in besloten kring: “Het zijn toch van die parelkettinkjes die het ene jaar in het Somalië Comite zitten en het volgend jaar bij Red de Waddenzee. Ze mogen best wat meer durven.” Ook De Leeuw heeft overigens een eigen Aidsproject op stapel staan: een benefiet-CD met muziek van ondermeer Candy Dulfer en Lois Lane.

Fondsenwerfster J. Moëd nam de cheque niettemin glimlachend in ontvangst. Het Aids Fonds is helemaal niet braaf, zo meende ze. Onlangs had ze nog de opbrengst in ontvangst genomen van de ChristmasPornoKitschArtShow te Haarlem. “Een tentoonstelling die alle genoemde elementen bevatte. Daar zijn we echt niet te preuts voor.” Over donaties uit artistieke hoek heeft het Aids Fonds naar haar mening niet te klagen. Dichters hebben gedichten over vriendschap gebundeld, muzikanten hebben CD's gemaakt, caberetiers en dansgezelschappen hebben benefietvoorstellingen gegeven. “Volgens mij ontbreken nu alleen de beeldhouwers en poppenkastspelers nog, maar ik kan me vergissen”, aldus Moëd.

Schrijven voor het goede doel is in Nederland geen traditie. Auteur Joost Zwagerman kon zich na lang nadenken herinneren vroeger eens een gedicht aan Natuurmonumenten te hebben geschonken. “Je moet in Nederland soms uitkijken met goede doelen”, meende collega A.F.Th. van der Heijden. “Ik ben ook wel eens benaderd om te schrijven voor het Anne Frank Fonds, dat toch heel goed bij kas zit. Maar dat bleek een poging van een uitgevertje om mijn naam binnen te halen.”

Aids gaat de ondervraagde schrijvers zeer ter harte. Zwagerman, bedachtzaam: “Er is natuurlijk een hiërarchie van goede doelen. Voor het Foster Parents Plan zijn voldoende mensen te vinden, maar aids is nog niet helemaal salonfähig. Daar zie je Mies Bouwman geen televisie-actie voor houden. Het blijft voor veel mensen een ziekte die je aan jezelf te danken hebt.” Van der Heijden had nog een persoonlijke reden om mee te doen. “Met Frans Kellendonk heb ik door aids een grote schrijver van mijn eigen generatie verloren. Ik verwachtte dat we samen oud zouden worden, en dan is zijn werk ineens afgerond.”

De samenstellers van de bundel hebben de schrijvers geen opdracht meegegeven. Heijne: “Allemaal verhalen over aids, dat zou wat somber worden.” Alleen Heijne zelf heeft een verhaal bijgedragen over een patiënt die de rancune over zijn naderende dood projecteert op een van levenlust bruisende prostituée die tegenover hem in het raam zit. De verhalen variëren verder van een filosofisch getinte prediking van Gerrit Komrij tot faction van Adriaan van Dis. Seksuele terughoudendheid of safe seks worden nergens gepropageerd. Zo lezen we bij Margriet de Moor over een yuppie-echtpaar dat een collega voor een kerstdiner uitnodigt om hem tot overspel te verleiden, en schrijft Tom Lanoye over een sauna in Johannesburg, waar een veteraan hem leert hoe men in oorlogsomstandigheden heteroseksuele soldaten dient te versieren.

In een bundel literaire verhalen voor het Aids Fonds hoeven dus niet alleen "seksueel correcte' verhalen te staan, waar overspel alleen met een condoom om wordt bedreven. “Daarover moet je beslist niet moraliseren”, denkt Heijne.