Russisch addergif is niet alleen giftig, maar ook radioactief

Sommige slangen zijn niet alleen giftig, maar het gif is nog radioactief op de koop toe. Dat stellen Andrei A. Nedospasov van het Instituut voor Moleculaire Genetica in Moskou en Alexander V. Cherkasov van het Kurchatov Instituut, eveneens in Moskou, in een ingezonden brief in Nature.

Volgens de briefschrijvers is de voormalige Sovjetunie op zo grote schaal radioactief besmet geraakt, dat radioactiviteit onder andere terecht is gekomen in het gif van de gewone adder (Vipera berus).

Addergif bevat van nature hoge gehalten aan calciumionen. In een radioactief milieu worden deze op kleine schaal door strontiumionen vervangen. Reptielen beschikken over opmerkelijk sterke mechanismen om strontium uit hun omgeving op te nemen. Dit element hoopt zich in reptielen zo'n 150 maal sterker op dan in de omringende grond. (Ter vergelijking: in vogels hoopt strontium zich 20 tot 50 maal sterker op dan in de bodem en in zoogdieren 10 maal.) Daarnaast worden in addergif kleine hoeveelheden caesium- en kobaltisotopen en (natuurlijk) radioactief kalium aangetroffen.

De radioactieve besmetting van grote delen van de voormalige USSR valt toe te schrijven aan het dumpen van afval van kerncentrales, ongelukken met kerncentrales en explosies bij boven- en ondergrondse kernproeven. Omdat zulke informatie doorgaans geheim gehouden werd weten veel Sovjetburgers nog steeds niet dat zij in besmet gebied wonen.

Addergif wordt in de voormalige USSR op grote schaal via primitieve methoden verzameld voor de verkoop aan de westerse farmaceutische industrie. Onlangs werd twee kilo addergif door de douane in beslag genomen vanwege de hoge radioactiviteit.

Het goede nieuws is, dat je door adders te "melken' deze dieren handig kunt gebruiken als biosensoren om de mate van radioactieve besmetting van het milieu te meten. De gewone adder komt zowel in Europees Rusland als in de Oeral en Siberië op grote schaal voor en elk dier blijft zijn leven lang in een betrekkelijk klein gebied. Om hun informatiebestand uit te breiden roepen de Moskouse onderzoekers Westerse collega's die monsters addergif ontvangen op om daarvan de radioactiviteit te meten en samen met de bron van herkomst aan hen door te geven. (Nature, 4 febr.)