Koeien overleden aan eten van eikels

ROTTERDAM, 4 FEBR. In het natuurgebied Kampina bij Boxtel zijn vorig jaar vijftien koeien overleden aan het eten van een grote hoeveelheid eikels. Bij de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten, de eigenaar van het terrein, zijn geen eerdere gevallen bekend van koeien die de eikeldood zijn gestorven.

De laatste jaren worden in toenemende mate grazers - schapen, runderen en paarden - ingezet bij het natuurbeheer. Natuurmonumenten heeft zelf ruim duizend schapen, circa 300 runderen en 150 paarden op haar terreinen lopen. Daarnaast laat men er dieren van boeren grazen, onder meer ruim 500 runderen.

In Kampina, een vijftien vierkante kilometer groot heide- en bosgebied in Oost-Brabant, grazen sinds 1986 elke zomer zo'n honderd koeien van een plaatselijke boer. “Die doen het uitstekend”, zegt H. Suilen, districtsbeheerder van Natuurmonumenten. De dieren eten vooral pijpestro. Dit gras verdrukt de heide en doordat de runderen het opeten, keert de heide weer terug. De koeien worden losgelaten als het pijpestro begint op te komen, rond half mei, en weer weggehaald als het pijpestro door de eerste nachtvorst verdwijnt. Doorgaans is dat rond half oktober.

Begin oktober vorig jaar ging een koe dood. Binnen enkele weken stierven er nog veertien. Suilen dacht al snel aan eikels. Die bevatten looizuur, vooral als ze nog groen zijn. Deze stof zorgt ervoor dat de nieren niet meer werken en dat er zweren ontstaan in het maag-darmkanaal, aldus A. Zeeuwen, dierenarts-patholoog van de Gezondheidsdienst voor Dieren in Zuid-Nederland, die sectie verrichtte op de koeien. “Bij sectie is die oorzaak niet zo makkelijk vast te stellen, want je treft nauwelijks eikels aan in hun maag-darmstelsel. Kennelijk hebben ze al enige tijd vrijwel niet gegeten voordat ze stierven.”

Volgens Suilen is het een zeer toevallige samenloop van omstandigheden die de koeien de das heeft omgedaan. “Het gaat de bomen niet best, dus dan maken ze extra zaad en dan krijg je extra eikels. Er hing een enorme vracht eikels aan de bomen.” Omdat de nachtvorst relatief vroeg kwam, vielen die eikels naar beneden terwijl ze nog groen waren, en dus extra veel looizuur bevatten. Daarbij kwam dat er door de aanhoudende droogte weinig gras meer voorhanden was. Zeeuwen was het nooit opgevallen dat koeien van eikels houden: “Ik betwijfel of ze ze zo verschrikkelijk lekker vinden. Maar ze lagen er volop, terwijl er weinig anders was.”