Gelatenheid troef bij Leyland; Brits DAF-personeel zelfs onzeker over loonbetaling voor deze week

BIRMINGHAM, 4 FEBR. In een pub waar medewerkers van de Leyland-DAF-vestiging in Birmingham elkaar na het werk treffen, wordt de Nederlandse verslaggever persoonlijk verantwoordelijk gesteld voor de ongewisse werkgelegenheid na het uitstel van betaling voor vrachtwagenproducent DAF. Volgens de Britse kranten en televisie staan in de Leyland-DAF-vestigingen 5500 banen op de tocht, waarvan 2000 in Birmingham. Prognoses dat voor iedere ontslagen werknemer van het bedrijf ook nog eens twee mensen het veld moeten ruimen bij de toeleveringsbedrijven, leiden in de pers tot aankondigingen over een verlies van 15.000 arbeidsplaatsen.

In de pub heeft een aangeschoten jongen begrepen dat zijn concern zich in Nederland en België gaat richten op behoud van de vrachtwagendivisie en dat de Engelse vestigingen met hun produktie van bestelwagens kunnen barsten. Die beslissing wil hij lijfelijk aanvechten. Zijn maten sussen hem: “Come on John, he is not responsible.”

Enkele uren daarvoor aan de fabriekspoort op Washwood Heath heeft Dickie Gould van de vakbond TGW (Transport and General Workers), omringd door vijf nors zwijgende kaderleden, zich ook gebogen over de schuldvraag. Ligt het nu aan de Britse banken Barclays, Lloyds en National Westminster of moet de oorzaak worden gezocht op het vasteland? “Het ligt aan de recessie”, antwoordt Gould die zich zeer voorzichtig opstelt. Hij is als de dood voor problemen: “Dat is het laatste wat we willen, dan gaan de poorten misschien wel voor altijd dicht.”

De vakbondsmensen weigeren de meisjes op te merken die posten bij de poort met pamfletten van de organisatie Socialist Worker. Die bieden een ongenuanceerder antwoord op de schuldvraag: "Kick out the Tories, renationalize now'. In 1987 ging het Engelse concern in zee met DAF. De conservatieve Britse regering greep de gelegenheid aan zich terug te trekken uit Leyland. Maar privatisering als middel om recessie te bestrijden, werkt niet, luidt de boodschap aan de poort en de vakbonden hebben zich al veel te lang laten inpakken door de verdeel en heers-politiek van de directies. Jan de werkman moet betalen voor de rotzooi van de bazen, maar dat moet afgelopen zijn. “No to joblosses, make the Tories pay”.

Minister Heseltine van Handel en Industrie heeft al laten weten dat niet moeten worden gehoopt op steun “met geld van de belastingbetalers”. En in antwoord op kritiek van de oppositie antwoordde Heseltine dat de fatale klap is uitgedeeld door de regeringen van Nederland en België. Als 's middags om vier uur de fabriek leegstroomt in de smalle straat met lage eengezinswoningen met minimale voortuintjes tegenover de hoofdpoort, komt de onzekerheid van de werknemers aan het licht. Ze hopen het beste en vrezen het ergste. “Het management heeft ons gevraagd gewoon door te werken”, zegt Tony Carney, een arbeider met een staat van dienst van ruim twintig jaar. “We gaan dus door en doen ons best, maar of we aan het eind van de week worden betaald is onduidelijk”. Een jonge vorkheftruckrijder verklaart dat het binnen het bedrijf gonst van de geruchten, hij hoopt er maar het beste van. De toelevering van onderdelen verloopt traag en sommige bedrijven leveren helemaal niet meer. Net als zijn maten die ook al wat langer werken bij Leyland-DAF, kreeg hij in juni 1989 twaalf aandeeltjes van het bedrijf cadeau, met een gezamenlijke waarde van bijna 500 gulden. Het was de beloning na een hectische en ongewisse periode van vele jaren. Sommige werknemers taxeren de waarde van die aandelen nu op nul.

Maar boosheid of agressie valt bij de poort niet te registreren. Net zomin als uitgesproken meningen over oorzaken en gevolg. Gelatenheid voert de boventoon. De pamfletten worden aangepakt en weggestopt. De ongeïnteresseerde plichtsbetrachting van de meisjes die ze uitdelen is ook al niet in overeenstemming met de krasse toon van de boodschap. De televisieploegen moeten door omsingelingstechnieken van verslaggever, cameraman en geluidstechnicus in nauwe samenwerking, mensen tot staan dwingen om reacties los te krijgen. Vele chefs en kaderleden van de vakbonden hebben geadviseerd te zwijgen. Zelfs in de pub viert voorzichtigheid de boventoon. Een enkeling uitgezonderd, maar die wordt sussend toegesproken.