Familiedrama eindigt in vrijspraak - voorlopig; "Ik zal op je graf spugen op de dag dat je kapot gaat'

PARIJS, 4 FEBR. “Als er recht is gedaan, dan zullen we heel Frankrijk zeggen wat onze lijdensweg is geweest na de moord op Gregory van wie we zoveel hielden.” Met deze korte verklaring reageerden Jean-Marie en Christine gisteren op de uitspraak van de rechtsbank in Dijon, die recht deed aan Christine, de moeder. Zij is onschuldig aan de "vreselijkste misdaad die een moeder kan begaan', de moord op haar achtjarige zoontje, wiens vrolijke gezichtje al acht jaar lang de Franse krantelezers vertedert.

Als er recht is gedaan - Jean Marie Villemin, de vader van Gregory, zal waarschijnlijk volgend voorjaar voor een jury-rechtbank verschijnen wegens de moord, die hij erkent, op zijn neef Bernard Laroche. Er zijn veel aanwijzingen dat Laroche, vervuld van een verzengende haat, de kleine Gregory om het leven heeft gebracht. Maar er is geen bewijs - en dat wel nooit meer geleverd worden - of Bernard of iemand anders uit het kleine Vogezendorp lÉpanges de misdaad op zijn geweten heeft die leidde tot een juridisch en menselijk drama dat Frankrijk al jaren in de ban houdt.

De misdaad die op een mistige oktoberdag in 1984 werd gepleegd - Gregory werd ontvoerd en gewurgd in het riviertje La Vologne teruggevonden - was al drie jaar aangekondigd. De familie Villemine, Jean-Marie en Christine en de grootouders, werden telefonisch bedreigd, soms wel twintig keer op een dag. Een enkele keer was het een vrouw, meestal een man. Met zijn rauwe stem kondigde de onbekende - de "corbeau' - letterlijk: raaf - de wraak aan op de "chef'. Zo werd Jean-Marie genoemd, omdat hij rijk was, in een mooi huis woonde en gelukkig was met Christine.

De dag na de moord kregen de bedroefde ouders een anonieme brief, gepost in LÉpanges. “Ik hoop dat je van verdriet zult sterven, chef. Je geld zal je zoon niet kunnen teruggeven. Dit is mijn wraak, arme zak.” En in de laatste brief, die voor de moord werd bezorgd, klonk de haat: “Ik zal op je graf spugen om de dag dat je kapot gaat.” Waarom die haat? Na acht jaar onderzoek, en een dossier van 30.000 pagina's, is de vraag nog steeds niet beantwoord. Was Bernard Laroche, de neef van Jean-Marie, de "corbeau'? Twee grafologen menen van wel.

Bernard werd kort na de moord gearresteerd, maar hij ontkende hardnekkig. Mede onder invloed van sensationele verhalen in bladen als Paris Match en France-Soir, tv-interviews van advocaten en geruchten die door loslippige politiemannen in omloop werden gebracht, nam het onderzoek een vreemde wending. Bernard werd vrijgelaten, en Gregory's moeder werd verdacht van moord op haar eigen kind. Haar man, Jean-Marie, gek van woede maar tegelijk koelbloedig, pakte zijn geweer en schoot zijn neef dood. Kort daarna stelde rechter-commissaris Lambert "na veel te hebben gehuild' (zoals hij later in een boek schreef) Christine officieel in staat van beschuldiging.

Bijna was de moeder van Gregory het slachtoffer geworden van een rechterlijke dwaling. Eind 1986 bepaalde een rechtbank in Nancy dat ze berecht zou worden door een jury-rechtbank. Maar het Hof van Cassatie greep in en gelastte een nieuw onderzoek. Een 62-jarige rechter-commissaris, Maurice Simon, begon het onderzoek opnieuw, spoorde nieuwe getuigen op en kwam tot de overtuiging dat Christine onschuldig was. Na een hartaanval moest Simon zich terugtrekken, maar zijn opvolger volgde zijn spoor. Na nog eens 28 maanden onderzoek volgde afgelopen zomer al de eis Christine onschuldig te verklaren. Dat is dus gisteren gebeurd.

De Franse justitie heeft zich een blamage bespaard en dat was hoogst gewenst omdat in dit drama al te veel fouten zijn gemaakt, zo is de algemene reactie in de Franse pers. De oorzaak is bekend: in een sfeer van geruchten en beschuldigingen in kleine gemeenschappen met hun vreemde familiegeheimen, de sensatie in de media, kan politie- en justitieel onderzoek gemakkelijk ontsporen. Toen Bernard Laroche was gearresteerd, verdacht van de moord op Gregory, vierde de rechter-commissaris als held van de media deze gebeurtenis met een glaasje wijn voor de journalisten. “Nooit meer wil ik deze heisa in de media meemaken”, schrijft de advocaat van Grgory's grootouders vandaag in Le Figaro.

Maar de advocaat van Jean-Marie Villemin stelt in een artikel op dezelfde pagina vast dat het “wanhopige gebaar van de vader begrepen zal worden door zijn rechters” - de jury van gewone burgers die tezijnertijd zal beslissen of de vader van Gregory de gevangenis in moet omdat hij Bernard heeft vermoord. Jean-Marie, Christine en hun twee kinderen die na Gregory's dood zijn geboren, wachten in hun huis ten zuiden van Parijs dus zwijgend af tot er recht is gedaan, maar hun advocaat die deze verklaring dicteerde, doet alvast een beroep op de publieke opinie.

Er zijn immers nog zoveel schulden te vereffenen. Met de schrijfster Marguerite Duras bijvoorbeeld, die destijds na een lang gesprek met rechter-commissaris Lambert in een artikel in Liberation de lezers deelachtig maakte van haar romantische intuïtie dat Villemin (Christine) schuldig was. Als Jean-Marie terecht zal staan, volgend voorjaar, zal het debat over de moord op Gregory worden hervat. “Voor het plezier van de journalisten die de zaak volgen”, zegt een andere advocaat, Geard Welzer, vanochtend sarcastisch in Liberation. Welzer is de raadsman van Bernard Laroche, die zijn geheim in het graf heeft meegenomen.