Hoogleraar: behandeling van tbs moet voor celstraf

DEN HAAG, 3 FEBR. Behandeling van terbeschikkingestelde (tbs) delinquenten moet gebeuren vóór de gevangenisstraf. Dat heeft bijzonder hoogleraar forensische psychiatrie prof. drs. H.J.C. van Marle, geneesheer-directeur van de psychiatrische observatiekliniek Pieter Baan Centrum in Utrecht, vandaag bepleit in zijn oratie aan de Katholieke Universiteit in Nijmegen.

In de wet is de volgorde niet geregeld. In de praktijk moet de veroordeelde eerst een aantal jaren in een cel doorbrengen, alvorens hij voor zijn stoornis wordt behandeld. “Dat is uit forensisch psychiatrisch oogpunt onjuist”, aldus Van Marle. “Bij een patiënt die recent een delict heeft gepleegd, biedt "de hang naar dwang' goede mogelijkheden om over het delict te praten en zijn de mogelijkheden om te genezen het grootst”.

Volgens Van Marle wordt het positieve effect van de behandeling verminderd als eerst de gevangenisstraf wordt uitgezeten. “Waar het gaat om een van de doelstellingen van tbs, beveiliging op lange termijn door behandeling, is de huidige volgorde inefficiënt”, zegt Van Marle. “Tijdens het delict gestoord, toen een gevangene in de bajescultuur, en vervolgens in een tbs-kliniek voor een onbepaalde termijn weer problemen aangepraat krijgen - waar hij zich tijdens zijn gevangenisstraf nu juist zo goed heeft tegen weten te wapenen - is voor de terbeschikkinggestelde niet te begrijpen”, aldus Van Marle.

Het omdraaien van de volgorde heeft volgens hem het voordeel dat de kans op effect bij een gemotiveerde gedetineerde groter is. Verder krijgt een onwillige veroordeelde geen kans zijn weerstand tegen de behandeling te vergroten in de jaren dat hij daarop moet wachten.

Behalve het omdraaien van de volgorde, moet volgens van Marle ook de mogelijkheid worden gecreëerd om een gedetineerde gratie te verlenen als de tbs-behandeling goed heeft geholpen. Als de behandeling is mislukt, moet naar zijn mening gewoon de gevangenisstraf worden uitgezeten.

In driekwart van de gevallen dat de tbs-behandeling wordt beëindigd door de rechter, gebeurt dat tegen de adviezen van de klinieken in, aldus Van Marle. Daaruit blijkt volgens de hoogleraar dat het huidige systeem niet werkt.