Dalend vertrouwen in Tsjechoslowaakse munt maakt snelle scheiding noodzakelijk; Tsjechië en Slowakije verbreken monetaire unie

PRAAG, 3 FEBR. De Tsjechoslowaakse kroon is per 8 februari niet langer het wettige betaalmiddel in Tsjechië en Slowakije. Vanaf die dag zullen in de twee republieken alleen bankbiljetten geldig zijn die voorzien zijn van een Tsjechisch respectievelijk Slowaaks zegel.

Het Tsjechische parlement nam gisteren met 173 tegen 16 stemmen een wetsvoorstel aan om een eind te maken aan de monetaire unie waarover op 29 oktober 1992 een akkoord was gesloten. Het Slowaakse parlement zal dezer dagen een soortgelijke wet aannemen. In het akkoord over de monetaire unie, onderdeel van een reeks verdragen over de splitsing van de Tsjechoslowaakse federatie, was oorspronkelijk voorzien dat de monetaire unie tot 1 juli 1993 zou standhouden en dat de twee landen tot die datum gebruik zouden maken van de federale munt.

De Tsjechische minister van financiën, Ivan Kocarnik, zei gisteren in het parlement echter dat de verschillende economische ontwikkelingen in de twee republieken een eerdere scheiding noodzakelijk maakten. Een belangrijke rol daarbij speelt het feit dat het internationale vertrouwen in de Tsjechoslowaakse kroon sterk was afgenomen.

Vrijwel vanaf de eerste januari van dit jaar, de datum dat de twee landen hun gescheiden bestaan begonnen, waren tekenen te zien van nervositeit over de toekomst van de monetaire unie. Slowaken probeerden hun kronen te wisselen voor harde valuta, hetzij op de zwarte markt, hetzij door ze naar Oostenrijk te brengen. Maar al gauw weigerden buitenlandse banken om nog langer kronen te accepteren.

De afgelopen weken zijn duizenden, meest vrouwelijke ambtenaren in de twee landen bezig geweest met het plakken van Tsjechische, respectievelijk Slowaakse zegeltjes op de honderdduizenden federale bankbiljetten. Vorige maand zei een woordvoerder van de Tsjechische staatsbank dat het de bedoeling was om vóór de monetaire scheiding voor 20 tot 30 miljard aan kronen te waarmerken. Vanaf morgen kunnen Tsjechen hun niet-gewaarmerkte bankbiljetten op postkantoren en bij de filialen van de staatsspaarbank inwisselen, met een maximum van 4.000 kronen (ongeveer 250 gulden) per persoon. Tsjechen die veel meer federaal geld in bezit hebben kunnen dat tot vandaag op de bank zetten.

Voor buitenlanders geldt een apart regime: die kunnen onbeperkt wisselen als ze maar de herkomst van hun kronen kunnen aantonen. Het gewaarmerkte geld is echter tot volgende week maandag nog niets waard. Daarom zullen de banken op zaterdag en zondag geopend zijn.

Om de Slowaakse staatskas te spekken is sinds enige weken een campagne aan de gang om Slowaken aan te zetten deviezen en goud in te leveren. Wie een dergelijke vaderlandslievende daad pleegt - iets dergelijks is ook gedaan tijdens de eerste Slowaakse vazallenrepubliek van 1939-1945 - ontvangt een medaille met een oorkonde waarop staat: “De Slowaakse republiek dankt u.”

Verwacht wordt dat de Slowaakse kroon die maandag op de markt komt aanzienlijk minder waard zal zijn dan de Tsjechische. Financiële deskundigen menen dat de Slowaakse kroon 20 tot 25 procent in waarde zal moeten dalen om de concurrentiekracht van de Slowaakse economie in stand te kunnen houden. Het begrotingstekort van de Tsjechische republiek was in 1992 vrijwel verwaarloosbaar, maar de Slowaakse begroting vertoont een groot tekort, dat dit jaar alleen nog maar hoger dreigt te worden.