Commissaris Nordholt over allochtone criminaliteit; "Als ik het niet zeg, wie zegt het dan?'

AMSTERDAM, 3 FEBR. Afgelopen zondag gooide de Amsterdamse hoofdcommissaris van politie, E. Nordholt, opnieuw de knuppel in het hoenderhok. De helft van de overvallen en straatroven wordt gepleegd door Surinaamse en vooral Antilliaanse jongeren, zei hij in een radio-interview. De situatie in de Bijlmer zou "explosief' zijn. De hoofdstad zou afstevenen op rassenrellen. De uitspraken van de politiechef hebben een golf van kritiek losgemaakt. Wat wilde hij met zijn uitspraken bereiken?

Nordholt: “Ik heb geprobeerd duidelijk te maken dat we ons ernstig zorgen moeten maken. Enerzijds omdat het geweld in de straatroof en overvallen voortdurend toeneemt. Anderzijds omdat in deze criminaliteit Antilliaanse jongeren oververtegenwoordigd zijn.

“Onze eerste taak als politie is boevenvangen. Daarvoor hebben we voldoende cellen nodig. Maar als we niets doen aan de uitzichtloze situatie van deze jongeren, zal blijken dat het aantal cellen nooit genoeg is.

“Het vraagstuk van de criminaliteit onder allochtone jongeren los je niet op door ze op te sluiten - dat moet óók gebeuren. Maar we lossen het probleem alleen werkelijk op als we onze verantwoordelijkheid jegens deze kansloze jongeren nemen. We moeten als overheid investeren in werk, onderwijs en kansen. Anders gaat het mis. Dit heb ik twee jaar geleden al gezegd en vorig jaar herhaald. En ik zal erover blijven praten totdat er feitelijk resultaat wordt geboekt. We hoeven geen nieuwe rapporten of studies. Het gaat erom de mouwen op te stropen en die jongeren een voor een uit het criminele circuit te halen.”

Moet u niet voorzichtig zijn met gekleurde bevolkingsgroepen zo duidelijk in verband te brengen met criminaliteit?

“Bepaalde ernstige vormen van criminaliteit, zoals de georganiseerde misdaad, milieudelicten of EG-fraude, worden vooral door Nederlanders gepleegd. Marokkaanse of Antilliaanse jongens hebben daar volstrekt geen deel aan. Allochtone jongeren maken zich vaak schuldig aan geweldsdelicten. Mensen gaan zich onveilig voelen en dat betekent dat deze jongeren een stigma krijgen. Alleen al daarom vind ik dat we iets moeten doen aan de situatie van deze jongeren. Anders zal het racisme alleen maar toenemen.

“De maatschappelijke realiteit bestaat uit feiten. Men moet niet willen dat ik daarover zwijg. Als we niet de moed hebben om problemen aan de orde te stellen, dan zal er ook niets aan de problematiek gebeuren. Dan krijg je een soort "conspiracy of silence' - mensen die maar mededogen hebben en tegen mij zeggen dat ik moet zwijgen. Verder steken ze geen hand uit. Dat is volgens mij fataal.”

U heeft de Antilliaanse autoriteiten verweten niet genoeg te doen aan de criminele jongeren die naar Nederland komen.

“In november heb ik een bezoek aan de Antillen gebracht. Ik heb toen duidelijk gesteld dat we het probleem gezámenlijk moeten oplossen. De oplossing die ik voorstel is geen visumplicht of enige andere toelatingsregeling. Je lost het probleem van de losgeslagen Antilliaanse jongeren niet op met regeltjes. Een visumplicht kan bovendien niet, want we zijn allemaal Nederlander. Je lost het alleen op door de problemen hier èn op Curaçao aan te pakken. Bijvoorbeeld door het ontwikkelingsgeld dat we al die jaren hebben gestuurd ook te laten besteden aan de jongeren.

“Nog steeds zitten op elke vlucht vanuit de Antillen jongeren die al een crimineel verleden hebben, de taal niet spreken en niet weten waar ze aan beginnen. Die komen hier binnen de kortste keren in een circuit waarin ze totaal losslaan. Daar moet wat aan gebeuren. Niet alleen in het belang van de mensen in de Bijlmer, maar ook van die jongeren zelf.”

Zet u met uw uitspraken niet te veel de pet van een politicus op?

“Wat een geklets. Het valt me niet licht de dingen te zeggen die ik zeg. En dat iedereen dan ook nog over je heenvalt. Maar als ik de problemen niet aan de orde stel, wie doet het dan? Men heeft mij als politieman gevraagd iets te doen aan de veiligheid in de stad. Daar voel ik mij dan toch verantwoordelijk voor? Het zijn volstrekt onacceptabele situaties waarin die jongeren zich bevinden. Als een meneer in de Bijlmer me zegt: we hebben toch een buurthuis en een opvangcentrum. Dan zeg ik: dat lost geen problemen op. Werk en onderwijs moet er komen. Wij boeken met een project als het tienerteam voor Marokkaanse jongeren succes. Het kan mij niet schelen wie het doet. Als het maar gebeurt.”

Gelooft u nou echt dat er in Amsterdam rassenrellen dreigen zoals in Los Angeles?

“Ik heb gezegd dat er in Nederland een situatie gaat onstaan die vergelijkbaar is met de situatie in de Amerikaanse steden. Zoals Geert Mak in zijn boek "De engel van Amsterdam' beschrijft, kan er segregatie ontstaan van een kansloze onderkant en mensen die zich in hun huizen gaan opsluiten. Dat moeten we uit alle macht proberen te keren. De wijze waarop overvallen en straatroven worden gepleegd is zeer dreigend. Mevrouw Varma van Groen Links zei gisteren: "Wij zullen als gemeenteraad wat moeten doen'. Dat is precies wat ik wil bereiken.”

En u had niet eerder Den Haag in het hoofd, toen u uw uitspraken deed?

“Ik heb Den Haag altijd in het hoofd.”

Er wordt wel gezegd: die Nordholt wil minister van justitie worden.

“Nee. Ik ben diender. En dat ben ik al dertig jaar. Er is geen ekele reden waarom ik iets anders zou willen zijn.”