Rusland geeft storten radioactief afval toe

Russische autoriteiten hebben toegegeven dat de voormalige Sovjet-Unie tussen 1959 en 1991 grote hoeveelheden nucleair afval heeft gestort in de Karazee en de Barentsz-zee. Op een internationaal symposium in Oslo heeft een woordvoerder van het Russische ministerie voor milieu meegedeeld dat daarvoor in de Barentsz-zee acht en in de Karazee vijf vaste stortlokaties in gebruik waren.

Volgens woordvoerder Valery Rumyantzev heeft de Sovjet-Unie ongeveer 191.000 kubieke meter vloeibaar nucleair afval in de Barentsz-zee en 32.000 kubieke meter afval in de Karazee gestort. Ook zouden zeven kernreactoren, opgenomen in beton om straling tegen te houden, zijn gestort in arctische wateren, aldus het Noorse persbureau NTB.

De bijeenkomst in Oslo, georganiseerd door het Internationale Atoomenergie Agentschap (IAEA) in samenwerking met de Noorse en Russische regering, heeft de stortingen van radioactief afval in arctisch water als hoofdthema. De besloten bijeenkomst wordt bijgewoond door vijftig geleerden uit dertien landen en duurt tot 5 februari.

Eind februari 1992 hadden marine-autoriteiten van het GOS al toegegeven dat tot 1985 laag radioactief afval en delen van kernreactoren uit afgeschreven onderzeeboten in ondiep water waren gestort. Daarbij zou wel lichte straling zijn vrijgekomen, maar zonder dat daarmee de veiligheid in het geding kwam. Voor het eerst erkent de Russische regering nu echter dat ook complete kernreactoren op de zeebodem zijn gedumpt. De nu opgegeven hoeveelheden vloeibaar radioactief afval overschrijden de schattingen van de milieuorganisatie Greenpeace.

De eerste concrete aanwijzingen dat de Sovjet-Unie de Karazee en Barentsz-zee als stortplaats van nucleair afval gebruikte, stammen uit september 1991 toen de "volksafgevaardigde' Andrej Zolotkov tijdens een door Greenpeace in Moskou georganiseerde bijeenkomst een lijst overhandigde van het nucleair materiaal dat door personeel van de Murmansk Maritime Shipping Line tussen 1964 en 1986 in de Karazee zou zijn gedumpt. Het betrof niet alleen vaten afval, maar ook gedeeltelijke en gehele kernreactoren van ijsbrekers en onderzeeboten. Zelfs zouden complete nucleair aangedreven ijsbrekers en onderzeeboten tot zinken zijn gebracht. De Murmansk Line is een civiele onderneming die nucleair aangedreven ijsbrekers in dienst heeft.

In oktober 1992 heeft Greenpeace een poging gedaan de mededelingen van Zolotkov per plekke te verifiëren, maar het actieschip Solo werd door de Russen aangehouden, toen het de "economische zone' van Nova Zembla binnenvoer. Ook een Noors-Russisch onderzoeksteam dat in de zomer van 1992 de radioactieve besmetting van de Karazee wilde onderzoeken moest in internationale wateren blijven.

Het storten van radioactief afval in zee is geregeld in de Londense "Dumping Convention' van 1972 waartoe de Sovjet-Unie in 1976 toetrad. Sinds 1983 verbiedt het verdrag van Londen in een moratorium het storten van alle soorten radioactief afval. Het standpunt van Sovjet-Unie en GOS was enige tijd dat dumpingen vanaf marine-schepen bleven toegestaan.