"De film die van David Bowie een filmster maakte'

Omnibus, BBC1, 23.20-0.20u.

In 1974 ging BBC-producer Alan Yentob naar Hollywood om een film te maken over een jonge Engelsman die met rood haar, een spierwit gezicht en zeer veel talent zojuist een absolute doorbraak in zijn carrière had gemaakt. David Bowie, onderwerp van deze Omnibus-produktie die vanavond herhaald wordt op BBC1, was toen echter zijn alter ego Ziggy Stardust al aan het afschudden.

Yentob is inmiddels opgeschoven tot de positie van controller van BBC2; Bowie heeft door de jaren heen andere gedaantes aangenomen en wordt beschouwd als één van de meest tot de verbeelding sprekende artiesten uit de geschiedenis van de rockmuziek. Maar voor velen blijft Ziggy Stardust zijn meesterwerk.

"Ik wilde nooit een rock 'n roll-ster worden,' zegt hij in de film. "Zelfs nú wil ik dat niet.' En dat in een periode waarin hij de meest geliefde en tegelijk de meest gehate rockartiest van die dagen was geworden. Zijn fans komen in gepaste kledij naar zijn concerten, met bliksemschicht of gouden glitter op hun gezichten. Ze vinden hem een profeet. "Ik ben maar een eenvoudige ruimte-kadet,' zegt één van hen, kwijlend. "Hij is de commandant.' Voor anderen is hij een oplichter of een charlatan.

Ziggy Stardust and the Spiders from Mars verschenen in 1972 op de plaat. Bowie schiep hiermee een archetypische rock-band, met songs over de carrière, vanaf het eerste optreden van Ziggy in een kleine club tot het moment waarop hij een superster is geworden. De teksten vertelden over zijn problemen met mensen die zich aan hem vastklampten en de jaloezie die zich binnen de band ontwikkelde. Uiteindelijk liep alles zo uit de hand dat Ziggy op het toneel door zijn fans werd vermoord.

Eigenlijk is het verhaal van Ziggy dat van David Bowie zelf. Vóór Ziggy had hij met verschillende bands in kleine zalen opgetreden en enige bekendheid verworven door zijn hit-single Space Oddity uit 1969. Ziggy Stardust maakte van hem een internationale beroemdheid.

De concertbeelden in het programma laten zien hoe David Bowie op toneel Ziggy Stardust wordt. Hij verandert onder de extravagante belichting voortdurend zijn kostuum, zijn kapsel en zijn gezicht met schmink. En naast al die franje toont Bowie zich in staat een stevig stuk muziektheater neer te zetten door alleen maar een wenkbrauw te verheffen of een knie te buigen.

De film van Alan Yentob, die de titel Cracked Actor draagt, is terecht beroemd geworden. Met zijn uitbundige kleding en schmink was David Bowie de koning van de glam rock terwijl uit zijn teksten zoveel intelligentie sprak, dat hij kon ontsnappen aan het noodlot van Ziggy Stardust. Na deze documentaire zette Bowie zijn wispelturigheid verder kracht bij door zich als "The thin white Duke' te presenteren. Hij nam ook zijn eerste filmrol aan, in The Man Who Fell To Earth. Daarmee onderstreepte hij het oordeel van The Guardian, die over dit programma schreef: "de film die van David Bowie een filmster maakte.'