Clinton schokt vertrouwen van EG; Handelsoorlog dreigt na tweede conflict binnen een week

BRUSSEL, 2 FEBR. Ligt er een handelsoorlog tussen Europa en de VS op de loer? Ambtenaren van de Europese Commissie deden er gisteren naar vermogen luchthartig over, maar de overtuiging ontbrak in hun woorden. Het vertrouwen in de regering Clinton is duidelijk geschokt.

In Brussel vlogen gisteravond de verwijten van protectionisme over en weer. Volgens de Amerikanen bevoordeelt de EG met een aparte richtlijn voor overheidsaanbestedingen Europese bedrijven. Terwijl de Commissie luidkeels klaagt dat de VS op “drie verschillende manieren” uitsluitend Amerikaanse bedrijven turbines, generatoren, transport- en defensiemateriaal aan de eigen overheid laat leveren.

Binnen één week was het de tweede keer dat de VS en de EG elkaar in de haren vlogen: vorige week met Amerikaanse anti-dumping heffingen op onder meer Europees staal. Op beide maatregelen reageerde de Commissie gepast verontwaardigd, waarbij nog geen politieke conclusies worden getrokken. De handelspartners hebben duidelijk ruzie, maar uit elkaar zijn ze niet.

Het is nog te vroeg om verregaande conclusies te trekken, zegt men in Brussel. Maar het lijkt erop dat men vooral zichzelf moed inspreekt. De Commissie realiseert zich dat zowel de strafheffingen op staal als de uitsluiting van Europese bedrijven van overheidscontracten in de VS niet ècht verrassend zijn. Aan beide beslissingen gingen lange procedures vooraf, waardoor ze min of meer "automatisch' uit de ambtelijke molen rolden, zo heeft ook Washington al onderstreept. Toch heeft de regering Clinton er niet voor gekozen beide beslissingen op te schorten, zo wordt in Brussel opgemerkt. Het mag dan de boedel van Bush zijn, het klimaat met Clinton is er door bedorven, de "honeymoon' is over.

De nieuwe handelscommissaris Sir Leon Brittan heeft duidelijk pech. Hij heeft nog niet eens kennis gemaakt met zijn Amerikaanse wederhelft, Mickey Kantor, terwijl de Amerikaanse strafmaatregelen hem al om de oren vliegen. Dat moet de algemeen als "atlanticus' beschouwde Brittan rauw op het dak zijn gevallen. Juist Brittan dacht wat vrijhandel betreft in de Verenigde Staten geestverwanten aan te treffen.

Ook intern versterkt deze handelsoorlog-in-aanleg de positie van Brittan niet. Hij had zijn taak met bravoure en zelfvertrouwen opgenomen, met het idee het geploeter van zijn voorganger Andriessen gemakkelijk te kunnen overtreffen. Nu moet Brittan constateren dat de GATT-onderhandelingen, die een alomvattend wereldhandelsakkoord beogen, er slechter voor staan dan ooit. Alle dynamiek die Andriessen en McSharry met het oliezadenakkoord eind vorig jaar met de VS wisten te veroorzaken lijkt verdwenen. GATT-topman Dunkel constateerde vorige week al dat de deadline van 2 maart niet meer zal worden gehaald.

Inhoudelijk dateert het conflict over de EG-richtlijn voor water-, energie-, transport- en telecomapparatuur van eind 1990. De EG-richtlijn schrijft de lidstaten een aanbestedingsprocedure voor die voor alle ondernemers in de EG gelijk toegankelijk is. De richtlijn verplicht Europese overheden verplicht bij bedrijven uit de EG te kopen, tenzij een niet-EG bedrijf ten minste 3 procent goedkoper werkt. Ondernemers uit derde landen waarmee de EG een markttoegangsovereenkomst heeft gesloten moet echter wel hetzelfde als EG-ondernemers worden behandeld.

De VS menen dat hierdoor Amerikaanse bedrijven sterk worden benadeeld. De EG vindt echter dat de kansen voor Amerikaanse bedrijven in Europa juist zijn verbeterd. Tot begin januari werden in de lidstaten immers op twaalf verschillende manieren het nationale bedrijfsleven bevoordeeld en vaak veel forser dan nu het geval is. Verontwaardigd wijst Brussel op haar beurt op de "Buy American Act' die binnenlandse aanbieders een prijsvoordeel van ten minste 6 procent biedt dat kan oplopen tot 12 procent voor ondernemers die veel minderheden in dienst hebben. Bij Amerikaanse transport- of defensiecontracten mogen binnenlandse ondernemers 25 tot 50 procent duurdere aanbiedingen doen dan Europese bedrijven.

Twee jaar onderhandelen met de VS brachten geen akkoord, waarna de VS eind februari vorig jaar aankondigde tegenmaatregelen te nemen indien de EG de richtlijn zou invoeren. Nadat de richtlijn per 1 januari van kracht werd heeft Brittan nog begin januari met Carla Hills, de voorganger van Kantor, geprobeerd om overeenstemming te bereiken. Die poging bleef zonder resultaat.