Violiste Isabelle van Keulen raakt kern van Ligeti's lyrisch idioom

Concerten: VARA-Matinee, Radio Kamerorkest olv Heinrich Schiff, mmv Isabelle van Keulen, viool. Programma: Mozart: Symfonie nr. 36 in C, KV 425. Lutoslawski: Chain 2. Schubert: Achtste Symfonie in b, "Unvollendete', D 759. Gehoord: 30/1 Concertgebouw Amsterdam. Jubileumconcert Combattimento Consort Amsterdam o.l.v. Jan Willem de Vriend, m.m.v. Isabelle van Keulen, viool. Programma: Hellendaal: Concerto Grosso op. 3 nr. 6 in F. De Fesch: Concerto Grosso op. 3 nr. 2 in C; Vioolconcert in a op. 3 nr. 6. Hurlebusch: Vioolconcert in a. Van Wassenaer: Sonate voor altblokfluit en continuo nr. 2 in g; Sei Concerti Armonici nr. V in f. Gehoord: 31/1 Concertgebouw Amsterdam.

“Nederlanders houden niet van helden. Op politiek gebied heeft dat ongetwijfeld prachtige, maar op cultureel gebied vaak rampzalige gevolgen gehad,” aldus Kees Vlaardingerbroek in zijn programmatoelichting bij het tienjarig jubileumconcert "De Nederlanders' van het Combattimento Consort Amsterdam. Vandaar dat violist Jan Willem de Vriend, oprichter van het ensemble en onvermoeibaar ontdekkingsreiziger in de oude muziek, de partituren van achttiende-eeuwse landgenoten als Hellendaal, Van Wassenaer en De Fesch uit bibliotheken in Zürich, Stockholm, Brussel en Londen onder het stof vandaan heeft moeten halen.

Als altijd bleken zijn vondsten ook nu weer de moeite waard, al kan er van een typisch Nederlandse barokmuziek geen sprake zijn. Met gepaste bescheidenheid componeerden Hellendaal en Van Wassenaer in de trant van Corelli, Pergolesi en Händel, terwijl De Fesch zich aan Vivaldi spiegelde. Het Vioolconcert in a van Hurlebusch, een vreemd mengsel van contrapuntische geleerdheid en Italiaans aandoende solopassages voor de viool, bleek een uitzondering op hun verdienstelijke epigonisme te vormen. Maar de vanaf 1742 in Amsterdam gevestigde Hurlebusch was dan ook Duitser van geboorte.

Het Combattimento Consort streeft naar een authentieke speelwijze op moderne instrumenten, die beter afgestemd zouden zijn op het formaat van de hedendaagse concertzaal. Doelstelling is zowel de rationele als emotionele aspecten van de bij voorkeur onbekende barokmuziek tot de verbeelding te laten spreken. Een verrassende repertoirekeus, eigenzinnige interpretaties, speelse fraseringen en intense betrokkenheid bij de muziek behoren, zo werd zondagmiddag opnieuw duidelijk, tot de sterke kwaliteiten van het ensemble. Maar de kritische akoestiek van de Kleine Zaal van het Amsterdamse Concertgebouw bracht ook genadeloos aan het licht dat de klankcultuur van het Combattimento Consort wel eens te wensen overlaat. Fel is nog geen excuus voor schel, en al evenmin zou levendigheid haast per definitie in slordige samenklanken moeten ontaarden. Aan dit laatste euvel maakte ook Isabelle van Keulen zich af en toe schuldig, tijdens haar aanstekelijke vertolkingen van de vioolconcerten van Hurlebusch en de Fesch.

Zij was echter inzoverre geëxcuseerd, dat ze op zaterdagmiddag tijdens de VARA-matinee al een fenomenale lezing had gegeven van Ligeti's Chain 2, een uitzonderlijk complexe dialoog voor viool en orkest. Met een opmerkelijk inlevingsvermogen en een even flexibele als evocatieve viooltoon drong Van Keulen door tot de kern van Ligeti's overwegend lyrische idioom, waarbij ze het Radio Kamerorkest o.l.v. Heinrich Schiff inspireerde tot een sonore en kleurrijke begeleiding.

Aan de zorgvuldig uitgebalanceerde, uitgesproken melodieuze en expressieve vertolkingen van Mozarts Linzer' Symfonie en Schuberts Unvollendete viel duidelijk af te lezen dat Schiff behalve een getalenteerd dirigent ook een beroemd cellist is. Onder zijn genuanceerde leiding deed het Radio Kamerorkest nog eens extra zijn best om verfijnde samenklanken te produceren.