V-raad moet vredesplan Owen en Vance redden

GENÈVE / DAVOS, 1 FEBR. De EG- en VN-bemiddelaars Vance en Owen willen alsnog proberen hun vredesplan voor Bosnië-Herzegovina, dat zaterdag door de Bosnische Serviërs èn de moslims werd afgewezen, te redden. Ze willen het nu de strijdende partijen via een VN-resolutie dwingend opleggen. Rusland heeft zich gisteren uitgesproken tegen een militair ingrijpen tegen de Serviërs.

Op de Joegoslavië-conferentie van zaterdag weigerden zowel de Bosnische Serviërs van Radovan Karadzic als de moslims onder leiding van de Bosnische president Alija Izetbegovic het negen-puntenplan van Owen en Vance te ondertekenen; alleen de Kroaten konden zich vinden in het plan, dat onder andere voorziet in de opdeling van Bosnië-Herzegovina in tien autonome provincies. Karadzic weigerde het te accepteren omdat de voorgestelde opdeling van de republiek naar zijn mening alleen haar beslag kan krijgen na een reeks van lokale referendums, een denkbeeld dat Owen en Vance strikt afwijzen.

Ook de moslims vielen over de voorgestelde grenzen van de provincies, die naar het oordeel van Izetbegovic neerkomen op een sanctionering van zowel de militaire veroveringen van de Serviërs als hun praktijk van de "etnische zuivering'. Izetbegovic noemde vijf gebieden in Bosnië-Herzegovina waar volgens hem de voorgestelde grenzen zouden moeten worden gewijzigd om de "etnische zuivering' aldaar ongedaan te maken.

Na het echec van Genève hopen Vance en Owen op een debat in de Veiligheidsraad over het plan gevolgd door een resolutie, waarin de drie partijen in Bosnië-Herzegovina worden gedwongen het plan te accepteren. Ze zullen daarbij vooral de nieuwe Amerikaanse regering van de zin van het plan moeten overtuigen. Vandaag hoopt Vance de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, van de zin van hun plan te overtuigen.

Rusland zal zich verzetten tegen elke militaire actie tegen Servië. Dat heeft de Russische premier, Viktor Tsjernomyrdin, gisteren in het Zwitserse Davos gezegd. Volgens Tsjernomyrdin moet het conflict in ex-Joegoslavië “met diplomatieke middelen” worden opgelost. Hoe dit precies in zijn werk zou moeten gaan zei hij niet. De premier zei wel dat de Russische president Jeltsin “zeer spoedig” een ontmoeting zal hebben met zijn Amerikaanse ambtgenoot Clinton, waarbij de situatie in ex-Joegoslavië ter sprake zal komen.

Pag.5: Rusland tegen militair ingrijpen in Bosnië

Volgens Andrej Fjodorov, adviseur van de Russische vice-president Roetskoj, zou een militair ingrijpen van het Westen in ex-Joegoslavië “een zeer negatieve indruk” maken op “het Russische volk, de Russische regering en het Russische parlement”. Hij herinnerde er gisteren in Davos aan dat een grote meerderheid in het Russische parlement Servië steunt en “bereid is duizenden en duizenden vrijwilligers” naar Servië te sturen.

De Russische onderminister van buitenlandse zaken, Vitali Tsjoerkin, heeft eind vorige week na een bezoek aan de Kroatische hoofdstad Zagreb gezegd dat Rusland overweegt bij de Veiligheidsraad om sancties tegen Kroatië te vragen wegens het Kroatische offensief in de Krajina. Zulke sancties, zo voegde hij daaraan toe, zullen als “laatste middel” dienen. Tsjoerkin zei tijdens zijn besprekingen in Zagreb “niet overtuigd” te zijn van de zin van het Kroatische offensief tegen de Serviërs in Krajina en vond de situatie, die door het offensief is ontstaan, “gevaarlijk en bedreigend” omdat het het risico van een escalatie oplevert.

Tsjoerkin bevestigde overigens na zijn terugkeer naar Moskou dat er in het voormalige Joegoslavië Russische huurlingen en vrijwilligers meevechten, en wel aan de kant van “beide partijen” - waarmee hinj waarschijnlijk doelde op de Servische en de Kroatische kant. Het zou gaan om “enkele tientallen” Russen, die 250 dollar per maand ontvangen. Tsjoerkin sprak van “een onrustbarend fenomeen”.

In ex-Joegoslavië doen al maanden geruchten de ronde over Russische vrijwilligers, kozakken en Afghanistan-veteranen, die vooral aan Servische zijde zouden meevechten.

De Kroaten en de moslims hebben zaterdag voor de derde keer sinds enkele weken een bestand gesloten. Voor zover was na te gaan heeft het staakt-het-vuren gisteren en vandaag redelijk standgehouden.

Het bestand werd gesloten in Vitez, in het gebied waar enkele weken geleden de strijd ontbrandde tussen de twee tot nu toe in de gevechten tegen de Serviërs samenwerkende partijen. Twee eerdere pogingen, de strijd te beëindigen, zijn mislukt. De Kroaten hebben geëist dat de moslim-militairen zich in dit gebied onderwerpen aan het Kroatische opperbevel, een eis die de moslims van de hand hebben gewezen.

(Reuter, AFP, AP)