Geprivatiseerde Rijks Munt wil vleugels uitslaan; ,We zijn druk bezig met het leggen van contacten met Afrika en Oost-Europa''

DEN HAAG, 1 FEBR. De kogel is door de kerk: de muntmeester van het rijk wordt commercieel. De ministerraad heeft het wetsvoorstel aangenomen waarbij op 1 januari 1994 de Nederlandse Munt NV wordt opgericht.

Dat is drie jaar laten dan gepland. Een paar maanden voordat het kabinet Lubbers-Kok aantrad (november 1989), werd namelijk het besluit genomen om 's Rijks Munt met ingang van 1 januari 1991 te privatiseren. “Het kabinet heeft de koninklijke weg gevolgd”, zegt de muntmeester van het rijk, drs. Chr. van Draanen, ter verklaring. “Bij de Staatsuitgeverij werd bijvoorbeeld een reorganisatie doorgevoerd nà de privatisering. Bij de Munt - en ook bij de Staatsloterij - is een andere weg gevolgd, eerst reorganiseren en pas daarna privatiseren. De boedel wordt in optimale conditie overgedragen.”

Sinds 1989 is Van Draanen muntmeester van het rijk en dat heeft volgens de ambtenaren tot een ware cultuurschok geleid. Voorheen recideerde de muntmeester in Utrecht in een statige werkkamer onder de beschermende en verlammende vleugels van Financiën. De muntmeester bracht het grootste gedeelte van zijn tijd door in de bibliotheek in het gezelschap van dikke folianten en schreef wetenschappelijk artikelen over historische onderwerpen. Met de komst van Van Draanen - die speciaal werd aangesteld om de privatisering voor te bereiden - zijn termen als "turn-key projecten', "public relations', "efficiency' en "strategie' dagelijkse gespreksstof.

Wanneer 's Rijks Munt op 1 januari 1994 is geprivatiseerd, blijft het muntbedrijf verantwoordelijk voor de produktie en de verkoop van de munten. Voorlopig blijven de aandelen voor honderd procent in handen van de overheid. Na vijf jaar worden de mogelijkheden van verdere privatisering bezien.

Als motivatie voor de privatisering schrijft het ministerie van financiën dat het “ten principale niet noodzakelijk is dat munten door de Staat zelf worden geproduceerd”. En wanneer de onderneming op eigen benen staat, zal het geprivatiseerde bedrijf “effectiever” op de markt kunnen opereren. “Het dragen van financiële verantwoordelijkheid vormt dan ook een onmiddellijke prikkel tot een marktconforme bedrijfsvoering.”

Voor dit jaar wordt nog een verlies verwacht van 2,9 miljoen gulden. “Binnen twee jaar willen we op het break-even point (geen verlies, geen winst) zitten. En dat is mogelijk omdat we onze vleugels verder kunnen uitslaan”, zegt Van Draanen.

In de jaren tachtig is het ondanks onderzoek en reorganisatie niet gelukt om het bedrijfsmatige management van 's Rijks Munt voldoende te verbeteren. Fungeerde de privatisering als stok achter de deur? “De organisatie van de overheid is geen stimulans voor een bedrijf om efficiënt en tegen concurrende prijzen te werken”, meent Van Draanen.

Het aantal arbeidsplaatsen is door de reorganisatie niet verminderd. Vooruitlopend op de privatisering heeft het ministerie van financiën ruim vijf miljoen gulden in de Munt geïnvesteerd om produktietechnieken te moderniseren. “We produceren nu efficiënter dan drie jaar geleden. Dit zou tot gevolg hebben dat er arbeidsplaatsen verdwijnen, ware het niet dat tegelijkertijd het aanbod is uitgebreid. De zogenoemde produktie aan derden is in drie jaar tijd verdubbeld waardoor er weer meer mensen aan de slag kunnen.” Op dit moment werken er 106 mensen bij de Munt.

De belangrijkste taak activiteit van het bedrijf is en blijft het maken van rijksdaalders, guldens, kwartjes, dubbeltjes, stuivers en de populaire vijf gulden munt. Dat is ook het probleem van de Munt; het gebruik van deze zogenoemde circulatiemunten loopt namelijk terug. In de jaren zeventig produceerde het bedrijf 230 à 280 miljoen munten (exclusief centen) per jaar. Maar door de groei van het girale betalingsverkeer, de betaalcheques en het plastic geld is de produktie gedaald naar ongeveer 145 miljoen.

Van Draanen verwacht dat de produktie zich op dit niveau zal stabiliseren. Het muntbedrijf heeft een capaciteit van ongeveer 200 miljoen munten per jaar. Op dit moment worden munten geslagen voor Aruba, Nederlandse Antillen en Israel. “We zijn druk bezig met het leggen van contacten met Afrika en Oost-Europa. Nieuwe landen betekent voor ons werk aan de winkel.”