Conservatieve minister Malan treedt terug uit politiek van Z-Afrika

KAAPSTAD, 1 FEBR. Generaal Magnus Malan, die als minister van defensie in de jaren tachtig met harde hand de apartheid handhaafde, treedt terug uit de Zuidafrikaanse politiek. Malan (62) heeft dit weekeinde president De Klerk laten weten dat hij per 1 maart aftreedt als parlementariër en lid van het kabinet.

Het vertrek van de omstreden bewindsman komt De Klerk goed uit, nu de bestuurlijke samenwerking met zwarte partijen als het ANC in een soort overgangsregering in zicht komt. De president degradeerde Malan vorig jaar van minister van defensie tot minister van waterwezen en bosbouw naar aanleiding van het "Inkatha-gate'-schandaal. Daarbij bleek dat de militaire inlichtingendienst in het geheim staatsgeld gebruikte om Inkatha, de belangrijkste tegenstander van het ANC, te steunen. Voor het ANC was Malan als lid van de oude garde in de Nationale Partij onaanvaardbaar als minister in de overgangsfase van apartheid naar democratie.

Malan stapte als chef-staf van het leger in 1980 over naar de politiek. Hij werd minister van defensie onder president P.W. Botha. De bewindsman was een hoofdrolspeler in het tijdperk van de "totale strategie': de militarisering van het Zuidafrikaanse overheidsapparaat, bedoeld om de zogeheten totale aanslag tegen Zuid-Afrika van de zwarte bevrijdingsbewegingen en het communisme het hoofd te bieden. Het leger kreeg een ongekende macht binnen de staat. Malan zette onder meer troepen in om de onrust in de townships in het midden van de jaren tachtig onder controle te krijgen. Ook vocht het leger onder zijn leiding in Angola om de Namibische bevrijdingsbeweging Swapo en het ANC te bestrijden.

Na het vertrek van Botha steunde Malan de hervormingspolitiek van diens opvolger, president De Klerk. Zijn positie werd echter met die van het militaire apparaat minder belangrijk. Het verleden van geheime militaire operaties tegen de zwarte bevrijdingsbewegingen en hun leiders kwam het afgelopen jaar in verscheidene onthullingen aan het licht, hetgeen de voortzetting van Malans ministerschap onmogelijk maakt. In de Zuidafrikaanse pers wordt het vertrek van Malan gezien als een voorbode van de verwijdering van de generatie die onder president Botha diende. Een jongere generatie bewindslieden van de NP maakt zich nu op voor samenwerking met het ANC in een overgangsregering.