Tsjechië, of een Tsjechisch dilemma

Na de breuk tussen de Tsjechen en Slowaken is de vraag actueel geworden hoe de Tsjechische Republiek moet worden genoemd. Die republiek bestond binnen de federatie natuurlijk al lang, maar er bestond nog geen dringende noodzaak zich om een korte, handzame, niet-officiële versie van de naam te bekommeren: men kon volstaan met "Tsjechische Republiek' of "Tsjechische landen' of desnoods met de twee historische regio's waaruit de republiek bestaat, Bohemen en Moravië.

Dat wordt anders nu de Tsjechische Republiek een onafhankelijke staat is geworden, met zetels in de VN en de CVSE en allerlei andere internationale instellingen, en vrijwel dagelijks zal worden genoemd.

In de republiek zelf worstelt men ook met het probleem. Er is een lange discussie geweest over de verkorte naam, waarbij variaties zijn overwogen als Tsjechië, Tsjecholand, Tsjechomoravië of Tsjechoslavië. Al die variaties hebben hun voor en hun tegen. De naam Tsjechië, een term die in elk geval in de Nederlandse media snel terrein wint, heeft het voordeel dat hij voor de hand ligt en kort en duidelijk is, maar het nadeel dat het om een lelijk germanisme gaat met een sterk pejoratieve klank: die Tschechei is de naam waarmee de nazi's in de oorlog hun protectoraat Bohemen-Moravië aanduidden. Vóór die tijd bestond Tschechei als naam niet.

De Tsjechen zelf geven de voorkeur aan Cesko - een naam die bijna automatisch tot vertalingen als Tschechei en Tsjechië leidt. Anderen gebruiken de nieuwe afkorting CR of RC. De overheid in de Tsjechische Republiek zelf voelt er inmiddels niet meer veel voor als een soort internationale scheidsrechter op te treden: hoe het buitenland de republiek noemt, zo zei gisteren minister van buitenlandse zaken Josef Zieleniec in Praag, moet het buitenland zelf maar weten: de verwarring is het probleem van het buitenland zelf, niet van de Tsjechen.