Goedkoop medicijn werkt goed tegen longontsteking bij aids

Longontsteking met Pneumocystis carinii is vaak het eerste teken van de ziekte AIDS.

Pneumocystis carinii is een wat onduidelijke parasiet die iedereen met zich draagt. Onder normale omstandigheden wordt niemand daar ziek van. Zodra de afweer verzwakt - bijvoorbeeld na een infectie met het AIDS-veroorzakende HIV - kan deze parasiet een levensbedreigende longontsteking veroorzaken. Ondanks medicijngebruik sterft 10 tot 20% van de patiënten aan zo'n infectie. Daarom worden mensen die met HIV geïnfecteerd zijn preventief behandeld tegen deze longontsteking zodra hun afweer begint te dalen.

Tot nog toe werden daarvoor twee verschillende medicijnen gebruikt: het goedkope middel co-trimoxazol (een combinatiepreparaat van trimethoprim met sulfamethoxazol) en het veel duurdere pentamidine. Een Nederlandse onderzoeksgroep onder leiding van dr. Margriet Schneider van de Rijksuniversiteit Utrecht heeft de werkzaamheid van deze twee geneesmiddelen met elkaar vergeleken. 215 vrijwilligers die allen nog nooit een Pneumocystis carinii longontsteking hadden gehad werden in drie gelijke groepen verdeeld: één groep kreeg eenmaal per maand per aerosol pentamidine, een tweede groep kreeg dagelijks een normale dosis co-trimoxazol en een derde groep kreeg daar dagelijks een dubbele dosis van. Bij behandeling met pentamidine kwamen toch nog zes gevallen van Pneumocystis carinii voor, terwijl de ziekte in de met co-trimoxazol behandelde groepen helemaal niet opdook. Wel kwamen er bij het gebruik van co-trimoxazol iets vaker bijwerkingen voor, zoals rode huiduitslag en koorts. Daardoor moest een deel van de patiënten alsnog pentamidine gaan gebruiken. Overigens bleek de lage dosering co-trimoxazol net zo goed te werken als de hoge dosering en iets minder snel bijwerkingen te geven (The New England Journal of Medicine, 24 dec).

In diezelfde aflevering van dit medisch-wetenschappelijke tijdschrift staat een Amerikaans onderzoek naar hoe herhaling van de Pneumocystis carinii infectie het best kan worden voorkomen. Ook daarbij komt co-trimoxazol als het beste middel te voorschijn. Patiënten die pentamidine gebruikten kregen drie keer zo vaak een recidief als degenen die met co-trimoxazol behandeld werden.

Co-trimoxazol is een relatief oud geneesmiddel; het sulfa dat er in zit werd al in de Eerste wereldoorlog gebruikt. Toch blijkt het bij een volstrekt nieuw ziektebeeld als de Pneumocystis carinii longontsteking het beste.