Geladen sfeer bij herdenking moorden

PARAMARIBO, 8 DEC. “This is my country, mijn Suriname, I love it.” Het waren de eerste woorden van Johnny Kamperveen toen hij gisteren voet zette op Surinaamse bodem. Zijn vader, ex-minister André Kamperveen, werd op 8 december 1982 in fort Zeelandia door militairen doodgeschoten. John stond ook op de dodenlijst, maar hij wist hals over kop het land uit te vluchten. Na tien jaar is hij terug, net als zijn vrouw, de actrice Helen Kamperveen.

Ruim twintig nabestaanden van de vijftien slachtoffers van de "decembermoorden' waren meegereisd met het door de SLM gehuurde KLM-toestel. Bij sommigen won de emotie het van de blijdschap. Enkelen informeerden naar aanleiding van de talrijke geruchten over mogelijke aanslagen bezorgd of er op de dag van de herdenking misschien “iets bijzonders” staat te gebeuren. Veel van de nabestaanden besloten pas op het laatste moment definitief om naar Suriname te gaan.

De Surinaamse politie heeft niets aan het toeval overgelaten. Een uur voor aankomst van het vliegtuig was onder begeleiding van met automatische wapens uitgeruste agenten al de bus gearriveerd op de luchthaven Johan Adolf Pengel voor het vervoer van de groep. Zelfs een ziekenauto werd voor eventualiteiten gereed gehouden.

In de VIP-room van het vliegveld gaven enkele van de nabestaanden een geïmproviseerde persconferentie. “We willen een rustige en eerbiedige dodenherdenking”, aldus John Kamperveen. “Na tien jaar in Amsterdam hebben we nu toch een beetje recht om dat te doen. Als dit in alle rust mogelijk is, kunnen we een goede tijd tegemoet gaan in Suriname.” Hij noemde de komst van de nabestaanden in Suriname “een ontlading”. Kamperveen betreurde dat de dodenherdenking “een politieke kleur” krijgt.

In de nacht van 7 op 8 december 1982 werden zestien prominente opposanten tegen het regime van legerleider Desi Bouterse gearresteerd. Gebouwen van kranten, radiostations en de vakcentrale Moederbond werden in brand geschoten. Onder de getroffen gebouwen was ook radio ABC van André Kamperveen, waarvoor zijn zoon Johnny veelbeluisterde satirische programma's maakte. Onder de arrestanten waren advocaten, journalisten, zakenlieden, ex-militairen en universiteitsdocenten. Op vakbondsleider Fred Derby na werden zij vervolgens allen in het militaire hoofdkwartier fort Zeelandia om het leven gebracht. Bouterse wordt voor de moorden verantwoordelijk gehouden.

De 80-jarige Edgar Wijngaarde, vader van de omgebrachte journalist Frank Wijngaarde, ziet de herdenking van vandaag als “belangrijk” voor Suriname zelf. “Als alles ordelijk verloopt, kan dit een deel van het trauma wegnemen”, zei hij. De oud-minister prees president Venetiaan, die ondanks druk van de onlangs afgetreden legerleider Bouterse toch zijn fiat gaf voor de komst van de nabestaanden naar Suriname. Wijngaarde zei geen moment aan zijn reis naar Suriname te hebben getwijfeld. “Zelfs al was ik de enige geweest.” Hij zei dat er een juridisch onderzoek moet komen naar de "decembermoorden'. “Het gaat niet om mijn zoon, het gaat om de rechtsstaat.” Het is volgens hem daarna aan de president en het parlement om een besluit te nemen over eventuele vervolging van de daders.

Pag 2: Zwaarbewapend escorte voor nabestaanden

De Surinaamse politie heeft naar eigen zeggen “buitengewone” veiligheidsmaatregelen genomen. De uit Nederland overgekomen nabestaanden worden allen persoonlijk beveiligd. Het hotel waar zij logeren staat onder permanente politiebewaking.

De waakzaamheid van de politie is de afgelopen dagen nog verhoogd na nieuwe geruchten over mogelijke acties om de herdenking van vandaag te verstoren. Eerder deze week beweerde de Nationale Democratische Partij (NDP) van Bouterse dat de Amerikaanse inlichtingendienst CIA gewelddadige acties zou beramen, waarvan de sporen naar het leger zouden moeten leiden.

In Paramaribo wordt er echter rekening mee gehouden dat de NDP, in samenwerking met elementen uit het leger, zelf een scenario voor gewelddadigheden heeft opgesteld. Volgens zeer goed ingelichte kringen heeft president Venetiaan een fax van het Nationaal Leger gekregen, waarin wordt gewaarschuwd voor acties van ex-leden van het Junglecommando (JC) van Ronnie Brunswijk. Hierin zien sommigen de bevestiging dat vanuit het leger iets is te verwachten.

Volgens aanhoudende geruchten zouden ex-JC'ers, van wie vast staat dat zij goede banden hebben met Bouterse, aanslagen willen plegen. Zo zouden zij van plan zijn om molotov-cocktails naar fort Zeelandia te gooien om anderen in diskrediet te brengen. De Surinaamse autoriteiten nemen de verhalen zeer serieus. De spanning rond de herdenking is door de toenemende geruchtenstroom toegenomen. Mevrouw I. Labadie van de organisatie 'Gerechtigheid en Vrede', die de herdenking organiseert, zei gisteren bij de ontvangst van de nabestaanden op het vliegveld dat zij verschillende keren telefonisch is bedreigd.

Tijdens de plechtigheden van vandaag vliegt permanent een door de politie gechartered vliegtuig boven de stad om eventuele verdachte activiteiten waar te nemen. Op de verschillende begraafplaatsen worden kransen voor de slachtoffers gelegd en herdenkingsdiensten gehouden. Aan het eind van de middag volgt een stille mars nabij het centrum van Paramaribo. Daarna wordt een bijeenkomst even buiten het centrum gehouden. De politie zal overal in uniform en in burger aanwezig zijn.

Inwoners van Paramaribo konden gisteren al met verbazing de stoet gadeslaan die de bus met nabestaanden van het vliegveld naar de stad begeleidde. Politie-auto's met zwaailichten en daarin tot de tanden gewapende agenten reden voor en achter de bus. Ook in de bus zelf zaten zwaargewapende agenten. Uzi's en nieuwe automatische wapens van Spaanse makelij behoorden tot de uitrusting. De Surinaamse dodenherdenking krijgt vandaag een grimmig aanzien.