Kleren weduwen vliegen door Eerste Kamer

Terwijl truitjes van actievoerende weduwen naar beneden vielen, zette de Eerste Kamer staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken) vorige week voor het blok. De Algemene Nabestaandenwet zal er slechts komen als de Senaat de zekerheid krijgt dat de bewindsvrouw vervolgens in een spoedwetje tot een heldere definiëring van "samenwonen' weet te komen. Die garantie, liet CDA-senator Kaland weten, moet de staatssecretaris morgen bieden.

De woedende weduwen protesteerden tegen de verlaging van hun uitkering, maar voor de Eerste Kamer is vooral de duidelijkheid van wetgeving in het geding. In de nieuwe wet zijn samenwonen en huwelijk gelijkgesteld. De vrouw die kan aantonen dat ze met een inmiddels overleden partner heeft samengeleefd, heeft recht op een weduwenuitkering. De weduwe die gaat samenwonen met een nieuwe partner (of dat al jaren doet), raakt haar uitkering juist kwijt. Voor weduwnaars geldt hetzelfde.

Het is fraudegevoelige wetgeving, vreest het CDA in de Eerste Kamer. De fractie voorziet calculerende weduwen. De overheid moet zich niet met relaties tussen mensen bemoeien, stellen de PvdA-senatoren. Zij zien sociale controleurs al weer tandenborstels tellen. Hoewel motief en oogmerk verschillen, vinden beide fracties dat het kabinet eerst maar moet aangeven wanneer twee mensen eigenlijk worden geacht samen te wonen. Volgens de CDA-fractie wonen samenwonenden samen, als ze dat hebben laten registreren.

Eigenlijk voelde Ter Veld niets voor zo'n registratie. Die zou dan toch ook verder in de sociale wetgeving (zoals bij AOW en bijstand) moeten gelden, redeneerde zij. Waarom de weduwen afgezonderd? Ze zwichtte voor het dreigement dat anders de hele wet, die 1 januari moet ingaan, wordt uitgesteld. Uitstel kost geld, dat slechts valt terug te verdienen door andere uitkeringen te verlagen of de premies te verhogen.

Ter Veld beloofde de Eerste Kamer dus een regeling. Maar informeel hebben de fracties van CDA en PvdA aan de overkant van het Binnenhof, in de Tweede Kamer, inmiddels laten weten dat ze niets zien in dat spoedwetje, om de redenen die de staatssecretaris zelf al had bedacht. Zo verkeert Ter Veld in een prachtige "Catch-22'-situatie: ze moet de Eerste Kamer een belofte doen die ze van de Tweede Kamer niet mag nakomen. Dat vraagt nog voor morgen om een Salomons-oordeel van het kabinet. (JK)