Eri Klas zorgt voor kleur en spanning

Concert: door Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Eri Klas, met Mikhail Lidsky (piano) en Carol Wincenc (fluit). Werken van Roslavets, Rachmaninov, Górecki en Skrjabin. Gehoord: 28/11 Concertgebouw, Amsterdam. Uitzending Radio 4 Vara op nader te bepalen datum.

Nicolai Andrejevitsj Roslavets (1881-1944) werd gedwongen schuld te bekennen voor zijn modernisme in deemoedige verklaringen, afgelegd voor een tweetal commissies “ter reiniging van het apparaat”. Roslavets werd ten slotte “uitgeschakeld” in het verre Tasjkent. De perestrojka heeft hem nog steeds geen recht gedaan, maar zaterdagmiddag klonk in een Nederlandse première zijn intrigerend symfonisch gedicht “In de uren van de nieuwe maan” uit vermoedelijk 1912, onlangs in een licht verminkte staat gevonden in Moskou.

Als een trage Vuurvogel (Strawinsky's ballet ontstond iets eerder) ontvouwt zich deze post-Skrjabin-muziek, maar bij alle debussyaanse Engelse hoorn-soli blijft het door een continue laag van blazers en contrabassen een unheimisch wringende muziek, geraffineerd monomaan, inderdaad “klassevijandig decadent”. Dit subtiele zwalken tussen ex- en impressionisme in was schitterend.

Zo bijzonder pakte het werk van de Poolse cult-componist Henryk Górecki helaas niet uit, al is zijn Concerto-Cantate voor fluit en orkest opus 65 uit 1991/92 (een wereldpremière ditmaal) wel heel mooi van opzet en in de omraming ook van uitwerking. Als een ritmisch vrije, langzame Indiase Alap tast de altfluit steeds weer dezelfde symmetrisch geplaatste intervallen af, zodat elke nieuwe noot een ware gebeurtenis wordt. Tritonus en kleine terts worden geleidelijk chromatisch opgevuld tot een min of meer melodisch geheel. Helaas is het centrale snelle deel, dat uitloopt in een boertig stampende dans veel minder evocatief, bovendien ging het wat krachteloze staccato van de fluitiste geheel op in het orkestrale geweld.

Dirigent Eri Klas zorgde voor kleur en spanning, maar voor de detaillistische afwerking kwamen we nog wel een repetitie tekort. De originele poging van de zeer begaafde, jonge pianist Mikhail Lidsky om Rachmaninovs stuk gespeelde Rapsodie over een thema van Paganini nieuw leven in te blazen door op subtiele wijze de delicate kant te accentueren, kreeg veel te weinig tegenspel in het orkest.

    • Ernst Vermeulen