Bouterse niet vrijuit

OOK NA ZIJN AFTREDEN als bevelhebber blijft Desi Bouterse zich verzetten tegen de aangekondigde plechtige herdenking van de decembermoorden van tien jaar geleden in Paramaribo.

Hij dreigt met demonstraties en schuwt de intimidatie niet: “de straat is van ons”, riep hij het afgelopen weekeinde op een politieke meeting alsof hij een Duitse skinhead was. Een duidelijker bewijs van een slecht geweten is moeilijk denkbaar, maar dat is een schrale troost voor president Venetiaan die waarschijnlijk niet voor niets het ontslag van Bouterse nog steeds in beraad houdt.

Er is een ingewikkeld spel aan de gang in Paramaribo. Dit wordt nog gecompliceerd doordat de externe factoren waarmee de Surinaamse hoofdrolspelers steeds rekening moeten houden, ook in beweging zijn. Na een mislukte coup is Venezuela als ordehandhaver op afstand voorlopig wel even uit beeld, maar daar staat tegenover dat Brazilië als Grote Broer van Bouterse c.s. in de greep is van het proces tegen president Collor de Mello.

De belangrijkste waarschuwing blijft natuurlijk uitgaan van de Verenigde Staten. De leger-clique in Paramaribo schijnt te zijn gaan denken dat het wel meevalt nu Washington ook niet direct is opgetreden tegen de militairen die op Haïti de gekozen president Aristide hebben verdreven. Maar al te gerust is de Haïtiaanse junta er zelf niet op. Voor het eerst zoekt de junta een opening voor gesprekken met het kamp van Aristide uit zorg dat straks president Clinton wel eens een hardere lijn zou kunnen kiezen dan Bush. Dat zal toch ook de Surinaamse desperado's te denken geven.

HET MISBAAR van Bouterse moet niet worden onderschat, maar het is niet louter een teken van kracht. Het is in Suriname niet zo moeilijk munt te slaan uit ontevredenheid en nood. Maar de decembermoorden belichamen een gevoelige barst in de Surinaamse belevingswereld. De bedoeling van Bouterse is waarschijnlijk een amnestie te forceren, zodat hij zich verder ongestoord kan wijden aan zijn andere belangen. President Venetiaan heeft zowel het vraagstuk van berechting als de amnestiekwestie tot dusver opengehouden. Hij zal wel gelijk hebben dat Suriname nog niet toe is aan berechting van de decembermoorden, maar dan dient ook duidelijk te zijn dat van amnestie helemaal geen sprake kan zijn.