Beelden van schuldeloze schoonheid illustreren dagboek

Zo lang het duurt een eeuwigheid gelukkig. Ned.1. 22.58-23.37u.

Eerst als dichter en dan als dagboekschrijver wil Hans Warren herinnerd worden. Hij is daarin tamelijk resoluut tegenover Jan Pieter Visser, samensteller van de documentaire Zo lang het duurt een eeuwigheid gelukkig; over de geheimen van dichter/schrijver Hans Warren die de NCRV vanavond uitzendt.

Aanvankelijk vroeg ik me af waarom iemand als Warren zijn vertalingen en zijn proza, zijn werk als literair criticus van de PZC en als redacteur van de Spiegel van de Nederlandse Poëzie van een andere orde acht dan de gedichten en de indrukwekkende reeks Geheim dagboek.

Het mooie van dit programma is dat de kijker geleidelijk beseft dat de poëzie en de dagboeken zich voegen naar het woord "geheim' dat de sleutel lijkt van Hans Warrens oeuvre. Het keert niet voor niets terug in de titel van de documentaire, het bepaalt ook de dramatische lijn ervan. De openingsbeelden zijn van een schuldeloze schoonheid. Er ligt onwerkelijk mooi licht over het Zeeuwse landschap, daar als het ware neergelegd of te voorschijn getoverd door cameraman Pieter Prins. In terugblikken ontstaat het beeld van Hans Warren als gevoelige jongeman, levend met de vogels in de weidsheid van Zeeland. Er komt zelfs subtiel een vergeelde foto tot leven. De ontdekking van de toen zestienjarige Warren van zijn homoseksualiteit dwingt hem verborgen achter het onschuldige natuurdagboek een geheim dagboek te schrijven. Daarin krijgen erotische verlangens een plaats.

Als contrast tot de idylle van Zeeland staat de zelfkant van genotzucht en messentrekkerij in Parijs. Warren woonde daar als gehuwd man, zowel weerloos voor als op zoek naar homoseksuele contacten. Onverbloemd troont de camera Hans Warren mee langs de rozerood oplichtende sekswinkels rondom Pigalle. Prachtig hoe een winkeleigenaar, als opduikend uit de onderwereld van al dat naakt, zijn hand op de lens van de camera legt: hij wil niet gefilmd worden. De dwaaltocht van Warren gebeurt zonder schaamte, als vanzelfsprekend.

Het dichterschap van Hans Warren is romantisch. Gelukkig gebruikt hij het woord in zijn pure oprechte betekenis, zonder ironie. Een romantisch leven is ook een rusteloos leven. In een van Warrens verzen staat "trekvogels sloegen over", en mooier kan dit dichter- en schrijverschap niet verwoord worden, dat gaat over de grote dingen van het leven als liefde, schoonheid en dood. Deze week is bij Uitgeverij Bert Bakker het tiende deel van Geheim Dagboek verschenen, over de jaren 1973-1975. In de laatste alinea staat het bewogen afscheid beschreven van Warrens vrouw en de hond Mila, die haar poten op het warme asfalt heeft verbrand: “Zo gingen ze mijn leven uit, de auto in."

Er zullen altijd lezers zijn die met een willekeurig deel van het Dagboek beginnen. Er zijn er ook die ze van deel tot deel volgen. De documentaire biedt enerzijds een intrigerende introductie tot Hans Warren, die openlijk over zijn drijfveren spreekt; anderzijds concentreert ze zich op Warrens geheimen, die tegelijk ook intact blijven. Dat is precies de juiste balans.