Particuliere opvang van ontheemden

Afgelopen zomer wierf de Vereniging voor Vluchtelingenwerk Nederland (VVN) via een advertentie in de landelijke dagbladen gastgezinnen voor vluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië.

Van de bijna zevenduizend gezinnen die zich aanmeldden, staan er na screening nu ongeveer tweehonderdvijftig klaar. Maar in de praktijk zijn slechts 42 Joegoslaven bij 19 gastgezinnen ondergebracht. De animo onder de vluchtelingen in de Tijdelijke Opvangcentra, voornamelijk kazernes, is niet groot, zegt de Interim Stichting Opvang Asielzoekers, een verzelfstandigde poot van het ministerie van WVC, die de uitplaatsing van de Joegoslavische vluchtelingen regelt. Ze zijn bang voor isolement en taalproblemen, ze blijven liever bij elkaar.

De VVN daarentegen is niet ontevreden over de ervaringen met de gastgezinnen tot nu toe. De gezinnen zijn uitgebreid voorbereid op de problemen, waarmee ze geconfronteerd kunnen worden, aldus een woordvoerster van VVN. ""Wij waarschuwen altijd: begin met afstand en maak meteen een zakelijk afsprakenlijstje.'' In sommige gezinnen gaat het heel goed, bij andere doen zich weleens incidenten voor, in één geval liep het mis en zijn de twee jongens in kwestie weggehaald. ""Maar vergeet niet'', aldus de woordvoerster, ""dat de spanningen ook in de kazernes kunnen oplopen.''

Sommige gezinnen worden door VVN intensief begeleid, vooral bij contacten met officiële instanties, bij andere loopt het min of meer vanzelf. De gastgezinnen bieden zich in principe aan voor drie maanden. Daarna moet de overheid, vindt de VVN, de vluchtelingen woonruimte aanbieden. ""Dat blijkt inmiddels niet reëel. Het probleem heeft bij de overheid kennelijk geen prioriteit'', aldus de woordvoerster.

De Tijdelijke Regeling Opvang Asielzoekers (TROO) telt op dit moment 5412 ex-Joegoslaven met de zogenaamde "Ontheemdenstatus'. Van hen wonen er 2676 in kazernes, 1674 bij vrienden of kennissen, 122 in aparte woningen, 42 in gastgezinnen en 900 in asielzoekerscentra en noodopvang (door de overheid gehuurde pensions en hotels).

De TROO, in het leven geroepen om een aparte status voor de oorlogsvluchtelingen uit het voormalige Joegoslavië te creëren, geldt tot 1 januari 1993, maar zal binnenkort verlengd worden tot 1 augustus 1993. Een ontheemde krijgt een speciaal ontheemdendocument en heeft niet het recht te werken. Ontheemden in de centrale opvang krijgen bij aankomst eenmalig 150 gulden kleedgeld en vervolgens 20 gulden zakgeld per week. Kost en inwoning zijn gratis. Een volwassene, die zelfstandig of in een gastgezin woont, krijgt 400 gulden een jongere of kind 210 gulden per maand.