Heimlich

Toen ik laatst het traject Aruba-Amsterdam vloog, werd er halverwege de Atlantische oceaan een mevrouw ziek. Dat konden we merken omdat er omgeroepen werd of er ook een dokter in de zaal was en dat ik nu zaal zet komt omdat ik - en u waarschijnlijk ook - nooit eerder om een dokter heb horen vragen aan boord van een vliegtuig.

Zeldzaam, dat was het.

Toch zijn de omstandigheden aan boord optimaal voor het uitbreken van een ziekte: je zit dicht opeengepakt, het is er een beetje benauwd, allerlei vrezen, van claustrofobie tot en met vliegangst hebben er vrij spel, de luchtdruk is anders, je moet soms raar eten eten, luchtzakken doen geen goed aan maag en evenwicht, luchtziekte kan toeslaan, sommigen durven of kunnen niet naar de WC, je zit lang in een ongemakkelijke houding, je kunt je niet vertreden of een frisse neus halen, de ziektekiemen zwieren rond (Veterans's disease werd meestal door airconditioning verspreid), de jetlag gooit de boel ondersteboven, je eet op vreemde tijden en niet wat je gewend bent, kortom, reden genoeg om eens flink beroerd te worden.

Maar het gebeurt zelden, althans ik heb een kleine steekproef gedaan onder stewardessen die ik ken (niet diegenen die in deze krant zetten dat ze me gaarne wijn over de broek zouden morsen, die niet - het zet je wel aan 't denken trouwens: waar blijft Koning Klant?) en die meldden dat ze het nog nooit hadden medegemaakt (zou de Volksschrijver zeggen).

En hoe komt dat dan, vraagt de lezer zich af, en daarop antwoord ik dan dat ik denk dat de reiziger beseft dat hij, eenmaal in de lucht, zich even moet inhouden, althans, dat denkt het lichaam van de reiziger, ongeveer hetzelfde zult u zeggen. Het is g^enant, ongebruikelijk en ongepast om ineens ziek te worden tijdens een vliegreis. Zoiets, dunkt me. Een andere verklaring heb ik niet.

Air Aruba moest echter flink in de buidel tasten want het bleek een acute blindedarmontsteking te zijn, misschien al aangevangen voor vertrek en onomkeerbaar. Een blindedarmontsteking is niet iets als hoofdpijn. Dat gaat niet vanzelf weer over, en dus moest de Nieuwzeelandse captain als een haas uitwijken naar Bermuda, een eiland dat, dat kan ik verzekeren, niet op de route ligt. Hij meldde ons voorts dat er, als het toestel onverhoopt langer dan twee uur aan de grond zou moeten blijven, vanwege bijtanken of andere redenen, een nieuwe crew moest komen, omdat anders het maximum aantal werkuren voor bemanningen overschreden werd.

Dat gebeurde gelukkig niet, en na 60 ton benzine bijgetankt te hebben, vertrokken we weer. Een vertraging van 5 uur.

En wie betaalt dat dan, dacht ik zeer Hollands. Ik neem aan de verzekering van de mevrouw met de darm, een fiks bedragje; zelfs als je niet weet wat vliegtuigbenzine kost lijkt 60 ton een behoorlijke som. En misschien worden de extra vlieguren ook nog in rekening gebracht.

Hoe staat het dan verder met de medische verzorging aan boord?

Wel, de stewardessen hebben m.i. allemaal een zeker EHBO-cursusje achter de rug, ze leggen me elke vlucht weer uit dat er zuurstofmaskers zijn (alleen weet ik niet of ze ze zomaar uit het plafond kunnen laten zakken, eentje dan) en nogmaals, er gebeurt nooit wat, statistisch gezien, dus wat haal je je aan.

Persoonlijk vraag ik me trouwens af waarom niet iedereen op school over de levensreddende kus leert, de mond-op-mond beademing (dit is de enige keer dat het mond-op-mond heet, dat andere heet mondreclame, niet meer dan dat) en de vijftien keer drukken op de borst en weten waar de halsslagader te voelen is (van de adamsappel uit naar de zijkant drukken).

Het andere wat men zou moeten leren is de Heimlich Manoeuvre, al was het alleen maar vanwege de mooie titel. Ik las een tijd geleden eens een short story waarin twee mensen, onafhankelijk van elkaar de Heimlich Manoeuvre uitvonden. Hij bestaat er uit dat men bij iemand die dreigt te stikken vanwege een in de luchtpijp vastzittend voorwerp, meestal voedsel want andere dingen steken we niet in onze mond, van achteren omarmen met ineengeslagen handen, vingers verstrengeld en de twee duimkootjes nu naar achteren stekend, richting bovenkant maag slachtoffer. En dan een flinke druk naar achteren geven, precies zoals je denkt dat het moet. De laatst bekende die "het' deed, was Woody Allen, die vorige maand in een Newyorks restaurant at met de heer en mevrouw Doumanian. Mevrouw D. is een voormalige producent van het televisie-programma Saturday Night Live die stikte in een stuk brood. Ik weet niet op welke avond het gebeurde, maar ik zie de koppen al als ze er echt onderdoor was gegaan op een zaterdagavond.

In de short story reizen er dan twee groepen uitvinders rond in restaurants om in te grijpen als iemand stikt en dan zo te bewijzen dat de manoeuvre slaagt. Ik neem niet aan dat Woody uit was op heldendom, maar toch wàs hij het wel, even.