Twee sterke vrouwen verbonden door het lot in Jir Kyliáns ballet

Gezelschap: Nederlands Dans Theater 3. Nieuwe werken: Made in France, chor., decor, kostuums en licht Maguy Marin, muziek Denis Mariotte. Off White, chor. en licht Ohad Naharin, muziek Johann Strauss, decor Arik Levy, kostuums Joke Visser. No Sleep till Dawn of Day, chor., kostuums en licht Jir Kylián, muziek Wiegelied van de Salomonseilanden. Reprise: Journey, chor. Mats Ek. Gezien 26 nov. AT&T Danstheater Den Haag, nog te zien 27 en 28 nov., daarna tournee.

Bij de totstandkoming van het tweede programma van het vorig jaar opgerichte NDT 3, het gezelschap voor dansers boven de veertig, heeft het allemaal niet meegezeten. De geplande choreografie van Maurice Béjart voor zijn voormalige sterdanser Jorge Donn moest wegens ziekte van Donn vervallen. Vervolgens ging de produktie van performer/regisseur/beeldend kunstenaar Michael Simon eveneens wegens ziekte niet door. En alsof dit nog niet genoeg was werd gastdanseres Martine van Hamel door longontsteking geveld. Gelukkig is zij inmiddels zo ver hersteld dat ze het voor haar en Sabine Kupferberg gecreëerde ballet van Jir Kylián No Sleep till Dawn of Day op de première wel kon dansen en zal ze in de loop van december ook de andere haar toebedeelde rollen weer kunnen uitvoeren.

De glansrijke danscarrière van de nu 48-jarige Van Hamel, die van Nederlandse afkomst is, heeft zich volledig in Canada en Amerika afgespeeld, waar ze jarenlang als soliste verbonden was aan het Nationaal Ballet van Canada en het American Ballet Theatre. Slechts eenmaal trad ze eerder in Nederland op, tijdens een gala van het Dansersfonds '79. Geen erg gelukkig debuut, daar ze toen nog nauwelijks hersteld was van een ernstige blessure. Nu heeft zij glorieus revanche genomen, want haar optreden in Kyliáns ballet was ronduit magnifiek. Haar dansen straalt iets uit dat je adellijk zou kunnen noemen. Haar bewegingen zijn groot, helder, prachtig van lijn, genuanceerd in timing, en afgewerkt in kleine, scherp aangezette details. Samen met Sabine Kupferberg vormde zij een fraai contrasterend en toch samengaand koppel dat Kyliáns mysterieuze en fascinerende choreografie tot een hoogtepunt van de avond maakte. Twee sterke vrouwen, ieder aan het eind van een lange rij stoelen, volstrekt geïsoleerd en toch verbonden door eenzelfde lot.

De twee andere, speciaal voor deze NDT 3-dansers - naast de twee al genoemde vrouwen de mannen Gérard Lemaitre en Niklas Ek - gemaakte werken vielen nogal tegen, ondanks de reputaties die de makers Maguy Marin en Ohad Naharin hebben. Marin creëerde Made in France, waarin een spoedcursus Frans gegeven wordt en de monumenten van Parijs en de geneuchten van de Franse keuken worden opgesomd, terwijl Lemaitre, Ek en Kupferberg druk doende zijn zich van de ene ligplek naar de andere te verplaatsen. Onzekere, jachtige mensen die geen raad lijken te weten met hun onderlinge relaties en met hun plaats in de wereld. Het stuk is niet erg interessant van beweging en opbouw en houdt eigenlijk alleen maar de aandacht vast door de sterke persoonlijkheden van de vertolkers.

Ohad Naharins Off White speelt zich voornamelijk af op een vierkant, strakgespannen wit verend stuk canvas. Het is een soort tweepersoons bed, dat als arena wordt gebruikt, waarin de echtelieden elkaar machteloos uitdagen, zich op elkaar storten dan wel als een plank achterover vallen. Er zit weinig variatie in hun gevecht en ook hier was het vooral de ontwapenende Niklas Ek die de zaak redde. Een verrukkelijk danser die met zijn bijna vijftig jaren jonger van geest en lijf is dan menige tiener.

Het vorig seizoen door broer Mats Ek voor NDT 3 gemaakte Journey, waarin Niklas de belangrijkste rol vertolkt, vult het programma aan. Een voorstelling die bewijst dat oudere dansers inderdaad nog veel te bieden hebben, maar dat het niet iedere choreograaf is gegeven om die kwaliteit ook echt te benutten.