Sociale zekerheid dreigt CDA te verdelen

DEN HAAG, 27 NOV. Wordt de sociale zekerheid de splijtzwam binnen de CDA? Naar buiten toe zullen de christendemocraten morgen op de partijraad in Musis Sacrum in Arnhem er waarschijnlijk wel in slagen om één front te maken. Maar dat op het ideologisch zwaar beladen terrein van de sociale zekerheid de meningen ook binnen het CDA sterk uiteenlopen staat vast.

Tweede Kamer-fractieleider L.C. Brinkman maakte gisteren in De Werkgever, het blad van het Nederlands Christelijk Werkgeversverbond, opnieuw zijn principiële voorkeur voor een forse reductie van de sociale zekerheid duidelijk. “De overheid zou nog slechts een basisuitkering moeten garanderen en daar bovenop moeten bedrijf of indidivu zich aanvullend kunnen verzekeren,” stelde hij. Want “de verantwooordelijkheid moet terug naar de bedrijfsvloer”. Anders gezegd: “wie z'n gat brandt, moet op de blaren zitten”.

Dat is stevige taal. Het ministelsel kan niet beter worden gedefiniëerd. Toch wijzen de 17 Kamerkringen van het CDA een ministelsel bijna unaniem af, overeenkomstig het rapport-Kolnaar. Prof. dr A.H.J. Kolnaar was voorzitter van de CDA-commissie die in mei een rapport schreef over de sociale zekerheid; de conclusies van de commissie worden morgen op de Partijraad beoordeeld.

Kolnaar zelf verklaarde in een vraaggesprek met deze krant (22 mei) dat hij “niet principiëel tegen een ministelsel” was, maar somde vervolgens een reeks bezwaren op. Kolnaar: “Sommige risico's worden niet of heel moeilijk door particuliere verzekeringen gedekt. Werkloosheid is een voorbeeld, maar ook arbeidsongeschiktheid. Werknemers in zwakke en risicovolle bedrijven zouden al snel exteem hoge premies moeten betalen. Met een verplichte, sociale verzekering kun je dat voorkomen.”

Rijst de vraag in hoeverre Brinkman namens zijn eigen fractie spreekt. De woordvoerder van de fractie voor sociale zekerheid, P.J. Biesheuvel, hield gisteren desgevraagd de boot af. Maar wat vindt Biesheuvel zelf? Zijn lijn, zegt hij, is de lijn-Kolnaar. Biesheuvel: “Kolnaar pleit niet voor een ministelsel maar voor een basisstelsel. In zo'n stelsel is naast de minimale uitkering een bovenminimale uitkering mogelijk waarvan de hoogte verschilt per verzekering.”

De discussie over een mini-stelsel leek dit voorjaar gesmoord toen werkgroepen van zowel de PvdA (Wolfson) als D66 (Engwirda) als het CDA (Kolnaar) afstand namen van het idee, en alleen de VVD het ministelsel bleef omarmen. In oktober kwam Brinkman er echter opnieuw mee op de proppen toen duidelijk werd dat de PvdA-fractie terugkwam op haar belofte om de WAO-plannen van het kabinet te steunen. De PvdA wil net als de VVD, D66 en Groen Links de bestaande WAO-ers ontzien, en hun uitkeringen dus niet bevrieze. Brinkman dreigde toen dat in dat geval de nieuwe WAO-ers extra moesten lijden. CDA en VVD zitten wat dat betreft op één lijn.

Overigens vallen volgens het wetsontwerp over de WAO-uitkeringen alle bestaande WAO-ers die ouder zijn dan 50 jaar buiten de bevriezing. En voor de bestaande WAO-ers jonger dan 50 jaar geldt dat hun uitkering in de toekomst alleen wordt bevroren als zij meer krijgen dan de (minimale) AAW-uitkering. Dit betekent dat van de 900.000 arbeidsongeschikten de bevriezing op maximaal 275.000 van hen van toepassing is. Dit aantal zal echter nooit worden gehaald. De eerste jaren zullen de getallen veel lager liggen omdat de bevriezing pas ingaat na een wachtperiode die langer is naarmate men ouder is. Zo is één jaar na ingang van de nieuwe wet de bevriezing slechts van toepasssing op WAO-ers jonger dan 37 jaar met een bovenminimale uitkering. Dat zijn er niet meer dan 85.000, nog geen tien procent van het totaal.

De nieuwe WAO-wet is dan ook vooral voor de nieuwe arbeidsongeschikten van belang. Hun uitkering kan, opnieuw na een wachttijd die langer is naarmate men ouder is, fors dalen. Een daling van zeventig naar vijftig procent van het laatstverdiende loon is daarbij mogelijk. Wat toch betekent dat de weg van het huidige stelsel naar een ministelsel al een heel eind wordt afgelegd.

    • Kees Calje