Op de bres voor de hoogbegaafden

In het gemeentehuis van Susteren vergadert sinds kort met enige regelmaat de Stichting Nationaal Instituut voor Meer- en Hoogbegaafden Problematieken. Voorzitter Edith van Schaik (34) heeft er de beschikking over een zaaltje, een fax en een kopieerapparaat. Er komt een koffiejuffrouw langs en namens de videoclub in Beek verzorgen twee vutters de opnamen van de vergaderingen. Daarvan zal later een promotiefilm worden gemaakt.

Mevrouw van Schaik is de moeder van Hans, een hoogbegaafde jongen van vijftien. Ongeveer een jaar geleden stuurde zij deze krant een brief over hun beider belevenissen met het Nederlandse onderwijssysteem. "Ik ben de moeder maar', stond boven de brief en het verhaal was ernaar.

Eerst op de basisschool en daarna in de brugklas is Hans volgens zijn moeder altijd een onbegrepen kind geweest. In alle klassen stond hij als onhandelbaar te boek. Eén keer heeft een onderwijzeres hem geslagen. Zijn betweterigheid had haar het bloed onder de nagels vandaan gehaald.

In het voortgezet onderwijs knapte Hans af. Hij haalde onvoldoende op onvoldoende en zijn moeder kreeg het advies hem op een LOM-school te doen, voor kinderen met leer- en opvoedingsmoeilijkheden. Zij besloot dit advies niet op te volgen. In plaats daarvan stuurde ze haar zoon naar het internaat Schöndeln, een particuliere school voor HAVO en VWO. Hans knapte zienderogen op. Al snel haalde hij weer hoge cijfers.

Hier eindigde de brief, maar niet de daadkracht van mevrouw Van Schaik. Overtuigd als zij was van het onrecht haar zoon aangedaan, zocht ze contact met in hoogbegaafdheid gespecialiseerde hoogleraren, rectoren van gymnasia, Kamerleden, Hans Wiegel, de koningin en staatssecretaris Wallage van onderwijs.

Haar redenering luidde ongeveer als volgt. Het ministerie van onderwijs steekt veel geld in het LOM-onderwijs, maar dat geld levert weinig rendement op. Kinderen op deze scholen zullen later laag gekwalificeerd werk verrichten, of van een uitkering leven. Voor hoogbegaafde kinderen zijn geen speciale scholen. Toch zullen zij als volwassenen wel veel voor de samenleving betekenen. Ligt het niet voor de hand een nationaal internaat voor hoogbegaafde kinderen te beginnen en daarvoor een deel van het LOM-geld te gebruiken?

De staatssecretaris reageerde terughoudend. In zijn antwoord vielen termen als "gevarieerd onderwijsaanbod' en "reguliere beleidskaders', waarin een nationaal internaat niet zou passen. Anderen waren enthousiaster, ook al omdat mevrouw Van Schaik bepaald niet stilzat.

Geholpen door een kleine erfenis van haar grootouders richtte zij een stichting op, liet briefpapier ontwerpen en knoopte een bankrelatie aan. Susteren, gevoelig voor haar oordeel dat dit dorp de "optimale vestigingsplaats' voor een "school met een internationaal karakter' was, ging over een locatie nadenken. Gedeputeerde Staten van Limburg lieten weten "in beginsel bereid' te zijn het initiatief "te ondersteunen'.

Op 25 juni van dit jaar ontmoetten de meest direct betrokkenen elkaar voor het eerst. In Hotel Corona in Den Haag, schuin tegenover het Binnenhof, zaten 's middags rond de tafel een hoogleraar, de rector van een gymnasium, de auteur van een boek over zondebokken op school, een orthopedagoog, iemand van een schoolbegeleidingsdienst, een fotograaf, een journalist en de initiatiefneemster zelf. Alvorens volgens afspraak hun opwachting bij de VVD-Kamerleden Franssen en Ginjaar-Maas te maken, namen zij de stukken door die mevrouw Van Schaik voor een ieder had gekopieerd.

Tot hun verrassing bleken de meesten te zijn aangesteld als medewerker van het dagelijks bestuur van de Stichting Nationaal Instituut voor Meer- en Hoogbegaafden Problematieken: de hoogleraar voor de aanname- en testprocedures, de rector voor de voorlichting en de advisering, de auteur voor de onderwijsinnovatie. Ook in het "stappenplan' kwamen veel namen terug.

De rector was nog het meest geschokt. Hij vroeg hoe concreet de plannen nu eigenlijk waren en of ze, straks bij de Kamerleden, niet een modderfiguur zouden slaan. Mevrouw van Schaik, die over een geheel eigen logica bleek te beschikken, antwoordde dat plannen pas concreet worden als je bereid bent ze concreet te maken. De al wat oudere hoogleraar uitte zijn bewondering. Hier zat een vrouw die wellicht helemaal alleen klaar zou spelen wat nu al jaren in regelgeving verzandde.

Het onderhoud met de twee Kamerleden werd geen onverdeeld succes. Ook Franssen en Ginjaar-Maas, voorheen staatssecretaris van onderwijs, schrokken van de energieke mevrouw Van Schaik, alsmede van het onverwacht grote aantal bezoekers. Zij raadden aan de vaste Kamercommissie voor onderwijs in te schakelen, wat mevrouw Van Schaik interpreteerde als een ondersteuning van haar plannen.

Inmiddels heeft de Stichting Nationaal Instituut voor Meer- en Hoogbegaafden Problematieken bij het ministerie van onderwijs subsidie voor een proefproject aangevraagd. Ook de EG is aangeschreven, voor alle zekerheid zowel in Brussel als in Straatsburg. Omdat nieuwbouw waarschijnlijk nog enkele jaren op zich zal laten wachten, is contact gelegd met een met opheffing bedreigde MAVO. De leraren van die school, heeft mevrouw Van Schaik bedacht, zouden zich met een subsidie van het arbeidsbureau kunnen bijscholen in de omgang met meer- en hoogbegaafde kinderen. De stichting gaat een eigen tijdschrift uitgeven, Ratio geheten, waarvan in ieder geval het ISBN-nummer al op papier staat. Binnenkort zal mevrouw Van Schaik worden geïnterviewd voor Radio Sittard.

Op 6 en 7 december organiseert de stichting in de Roosterhoeve in Roosteren (gemeente Susteren) een symposium. Volgens het programmaboekje zal Hans van Schaik, sinds oktober op kostschool in Schotland, samen met zijn moeder de "internationale begroeting' verzorgen. Achtereenvolgens zullen de hoogleraar, een Engelse collega en vertegenwoordigers van Franse en Belgische verenigingen van ouders van hoogbegaafde kinderen een bijdrage leveren. Staatssecretaris Wallage en de Kamerleden Franssen en Ginjaar-Maas hebben laten weten verhinderd te zijn.

Meer inlichtingen over het symposium zijn te verkrijgen bij de Stichting Nationaal Instituut voor Meer- en Hoogbegaafden Problematieken, Postbus 581, 6130 AN Sittard.