Mysterieuze Khamtay partijleider, Nouhak president; Nieuw leiderschap in Laos

VIENTIANE, 27 NOV. De dood van de Laotiaanse president en partijleider Kaysone Phomvihane, afgelopen zaterdag, heeft in het communistische land geleid tot een aantal verschuivingen in de top van de partij en de staat. Maar volgens waarnemers zal er weinig veranderen in de behoudende politieke koers.

Volgens Laotiaanse bronnen in de hoofdstad Vientiane is premier Khamtay Siphandone (69) de nieuwe sterke man. Hij volgt Kaysone op als leider van de Revolutionaire Volkspartij van Laos (LPRP), zo werd woensdag op een speciale partijbijeenkomst bepaald. Nouhak Phoumsavan (75) is gekozen tot president. Nouhak, een voormalige vrachtwagenchauffeur, was tot nu toe de tweede man in het politburo achter Kaysone en jarenlang minister van financiën.

Khamtay, Nouhak en wijlen Kaysone stonden aan de wieg van de LPRP in 1955 en vochten alle drie in Vietnam aan de zijde van de communisten, en in Laos als leiders van de bevrijdingsbeweging Pathet Lao, eerst tegen de Fransen en daarna tegen de Amerikanen. Volgens een Thaise waarnemer domineerde het trio de politiek van Laos al tientallen jaren. De twee overgebleven oude rotten “zijn nog steeds zeer sterk, maar neigen wel naar meer openheid”.

Hoewel over het persoonlijke leven van Nouhak weinig bekend is - illustratief voor het waas van geheimzinnigheid waarmee de Laotiaanse leiders zich omhullen - staat vast dat hij in de Pathet Lao, die in 1975 de macht veroverde, een cruciale rol vervulde. Hij was verantwoordelijk voor wapentransporten, onderhandelingen met de Fransen en contacten met de buitenwereld. Maar na 1975 is van Nouhak weinig meer vernomen. Khamtay is zo mogelijk een nog mysterieuzere figuur, die zelden of nooit contact heeft met Westerlingen. In de weinige standaardwerken over Laos komt zijn naam nauwelijks voor.

“Voorlopig is de machtsverhouding in evenwicht, maar op termijn zal generaal Khamtay de overhand krijgen”, zo omschreef een Laotiaanse bron bij de regering het nieuwe leiderschap. Inmiddels wordt rekening gehouden met uitstel van de parlementsverkiezingen, die op 20 december zouden worden gehouden, verkiezingen overigens waaraan alleen de LPRP zou mogen meedoen.

Diplomaten in het geïsoleerde, door andere landen omsloten Laos, verwachten dat de onder Kaysone ingezette koers van voorzichtige economische hervormingen zal worden doorgezet, maar dat tegelijkertijd de eenpartijstaat zal worden gehandhaafd. In dat opzicht lijkt Laos sterk op het buurland Vietnam - zowel Nouhak als Khamtay staan nog altijd bekend als doorgewinterde communisten en vrienden van Vietnam.

De economische opening heeft wel betekend dat Laos meer contacten heeft gekregen met het kapitalistische Thailand en met China, waar de economische ontwikkelingen al veel verder zijn. Kaysone was ook bezig aan een verbetering van de handelsbetrekkingen met de Verenigde Staten, het land waarmee Laos, net als Vietnam, een bittere vete heeft. Tijdens de Vietnam-oorlog werd Laos negen jaar lang hevig gebombardeerd door de Amerikanen.

Laos is een van de armste landen ter wereld met een jaarlijks inkomen per hoofd van de bevolking van minder dan 350 gulden. De hervormingen van Kaysone hebben sinds het eind van de jaren tachtig wel tot een gestage verbetering van de economie geleid.