Maken van programma over Edisonwinnaars lastige klus

Joan Sutherland, Ned. 3, 21.40-21.55u en Edison Klassiek 1992: Ned. 3, 23.15-24.05u.

Nauwelijks een lastiger klus dan het maken van een programma over de twaalf tot vijftien winnaars van een Edison Klassiek, de prestigieuze Nederlandse onderscheiding voor artistieke topprestaties op cd-opnamen. Het jaarlijkse door de NOS uitgezonden Edison-programma vervangt het aloude Gala, dat niet meer is te organiseren omdat belangrijke artiesten het nu zo druk hebben dat ze niet met zijn allen op dezelfde avond in ons land hun beeldje van de uitvinder van de fonograaf kunnen ophalen.

Regisseur Tonko Dop, die het Edison-programma sinds 1990 samenstelt en de door hem opgezochte en geportretteerde kunstenaars als ambassadeur van de jury hun Edison uitreikt, heeft het probleem om eenheid in verscheidenheid aan te brengen deze keer proberen op te lossen door alle interviews te presenteren als videoclip. Aangezien één videoclip met zijn snelle beeldwisselingen al een schep scherven is, dreigt met zo'n formule voor een heel programma wel de totale fragmentarisatie: de klassieke muziek als een hoopje gruis.

Daar komt het vanavond gelukkig nog net niet van, omdat Dop meestal nog steeds interviews neemt als basis voor zijn clips en het vaak bedachtzame tempo niet strookt met de flitsende stijl van de echte clips, zoals de pop-industrie die produceert. Het zijn dus op een enkele na ook geen videoclips in de klassieke zin van het woord, op zijn hoogst voorbeelden van videografiek: beelden die worden verknipt of opgetuigd met kleurvlakken. Helemaal terug bij de kabbelende stijl van Van gewest tot gewest zijn we zelfs bij het interview met de Groningse orgelkenner Dijkhuizen. De sentimentele boodschap van deze "clip' bestaat uitsluitend uit het anekdotisch signaleren van de wellustigheid van een krolse kat op een kerkplein.

Bijzonder is wel de manier waarop de zanger Thomas Hampson en de inmiddels overleden dirigent Leonard Bernstein in beeld zijn gebracht als hommage aan hun versie van Mahlers Lieder eines fahrenden Gesellen. Hampson "zingt' hier nog wat maten tijdens het interview en eerst dan passen beeld en geluid echt bij elkaar. Het leukst is het Edison-programma natuurlijk als er een ordinaire discussie ontstaat tussen Tonko Dop en John Eliot Gardiner over de vraag hoeveel Edisons hij nu bezit. Dop meent dat hij er zes heeft, Gardiner vindt dat hij met de Edison voor zijn Idomeneo-opname de achtste in zijn hand heeft. “Zes!” “Acht, thuis heb ik er nu zeven staan!” “Zes!” “Ik bel nog wel op”, belooft Gardiner tenslotte. Maar hij had ongelijk, hij kan beter dirigeren dan tellen.

Voorafgaand aan dit programma wordt nog een "mini-special' over de zangeres Dame Joan Sutherland uitgezonden, die een extra Edison krijgt voor haar hele oeuvre.