Koningin Elizabeth gaat nu ook belasting betalen

LONDEN, 27 NOV. Koningin Elizabeth II van Groot-Brittannie heeft een historische concessie gedaan aan de onvrede van haar onderdanen over de verhouding tussen kosten en baten van de monarchie: zij gaat inkomstenbelasting betalen.

In een verdere concessie neemt zij ook van de staat de kosten over voor het onderhoud van al haar familieleden, met uitzondering van de prins-gemaal, Prins Philip en van Elizabeth, de koningin-moeder. Het initiatief van de Britse vorstin wordt gezien als een stap op weg naar een monarchie met minder pomp and circumstance en meer geschoeid op de leest van bijvoorbeeld het Nederlandse koningshuis.

De kinderen van de koningin, Prinses Anne, Prins Andrew, Prins Edward, de zuster van de koningin, Prinses Margaret, en een aangetrouwde tante, Prinses Alice, krijgen voortaan hun gezamenlijke vergoeding van 900.000 pond jaarlijks niet langer uit de zogenaamde "civil list', maar van koningin Elizabeth persoonlijk. Prins Charles, de troonopvolger, blijft leven van de opbrengst van het Hertogdom Cornwall, maar betaalt daarover al langer vrijwillig 25 procent belasting. Die afdracht wordt mogelijk verhoogd.

Niet bekend

De stap van de koningin komt nauwelijks drie dagen nadat zij in het openbaar erkende dat de monarchie kritiek moet kunnen verdragen, maar tegelijkertijd klaagde over een annus horribilis - een vreselijk jaar - voor de koninklijke familie. De huwelijksdrama's van de koninklijke kinderen, breed uitgesponnen in de pers, gevolgd door de brand in Windsor Palace maakten het jaar van het 40-jarig regeringsjubileum inderdaad een rampjaar, maar volgens het Britse publiek grotendeels door toedoen van de koninklijke familie zelf. “Wat dacht u van ons annus, Majesteit?”, kopte een van de populaire Britse bladen de dag na de toespraak, onder verwijzing naar de gevolgen van de aanhoudende recessie voor onder anderen bijna drie miljoen werklozen.

Premier John Major zei gisteren tegen het Lagerhuis dat het aanbod om belasting te betalen van de koningin zelf afkomstig is en dat ze het al enkele maanden geleden gedaan heeft. Maar algemeen wordt aangenomen dat koningin Elizabeth haar aanbod heeft gedaan onder druk van het wijdverbreid gemor over de fratsen van (aangetrouwde) koningskinderen, die op kosten van de belastingbetaler een soort showbusinessgedrag begonnen te vertonen, dat aanleiding gaf tot weinig flatteuze vergelijkingen met het vorstenhuis van Monaco. Nu tienduizenden Britten al tweeëneenhalf jaar de broekriem aanhalen onder druk van de langste recessie sinds de jaren dertig, baande de onvrede over de kosten van het in stand houden van het koningshuis (met aanhangers mee veertig meer of minder belangrijke koninklijke figuranten) zich opnieuw een weg na de brand in het paleis te Windsor.

De onmiddellijke aankondiging van de regering dat de staat de kosten van restauratie - geschat op zestig tot tachtig miljoen pond - op zich zou nemen, lokte algemeen kritiek uit. Enerzijds omdat men vond dat de koningin misschien best zelf ook wat zou kunnen bijdragen, anderzijds omdat bij een krappe begroting bezuinigd wordt op overheidsuitgaven die óók als belangrijk worden gezien. Zo vroeg de hoofdredacteur van The Sunday Times, Andrew Neil, zich deze week uit naam van velen af waarom er wel onmiddellijk zestig miljoen beschikbaar kan zijn voor het restaureren van een kasteel, terwijl er geknibbeld wordt op investering in broodnodige infrastructuur. “Groot-Brittannië loopt gevaar te veranderen in een themapark in plaats van zich te ontwikkelen tot een moderne, industriële, economisch concurrende natie.” Al die kritiek leidde ertoe dat de Koningin premier Major opdracht haar gaf haar aanbod gisteren in het Lagerhuis bekend te maken.

De stap van de koningin om zich als iedere burger aan het betalen van inkomstenbelasting te onderwerpen, betekent dat zij ook toetreedt tot het gilde van huizenbezitters, die vanaf april volgend jaar council tax moeten betalen. Haar particulier eigendom, de paleizen Sandringham in Norfolk en Balmoral in Schotland, zullen daarvoor op waarde worden getaxeerd.

Aanhangers van de monarchie zeggen dat de koningin met haar aanbod het voortbestaan van de monarchie gered heeft. Maar Tony Benn, het Labour Lagerhuislid dat zelf afstand van zijn adellijke titel deed teneinde onder de commoners in het Lagerhuis zijn zetel te kunnen innemen, zei: “Zo zie je maar wat druk uit het publiek kan bewerkstelligen. Dit is misschien niet het einde van het koningshuis, maar mensen gaan zich nu tenminste afvragen of het nog recht van bestaan heeft.”

Prins Charles, de troonopvolger die de afgelopen kerstmis van zijn moeder moest horen dat ze er nog niet over peinst om haar taak neer te leggen, liet nadrukkelijk weten dat het initiatief van de Koningin zijn warme instemming heeft.

    • Hieke Jippes