Dressed to kill

De vereniging Blijf van mijn Lijf heeft een kort geding gewonnen tegen het prachtblad Rails, dat onder het motto dressed to kill een modereportage had afgedrukt. Het ging om foto's waarop te zien was hoe een vrouw door een man werd ontvoerd, gekneveld en als lijk een bosje werd binnengetrokken. Moordenaar en slachtoffer waren pico bello gekleed, volgens de laatste mode. Volgens mr. Asscher, de president van de Amsterdamse rechtbank, zijn de foto's onrechtmatig afgedrukt, omdat zij aanzetten - de rechter gebruikte zelfs het kunstzinnige woord "inspireren' - tot het gebruik van geweld tegen vrouwen.

In een geval als dit neig ik persoonlijk meer tot de tactiek van het doodzwijgen dan die van het verbieden. Je weet maar nooit wat je met je morele verontwaardiging bereikt. Ik bedoel: dank zij een alert inzoemende cameraman van het NOS-journaal, mocht ik samen met een paar miljoen andere Nederlanders een verlekkerde blik slaan op de behulpzaam opengeslagen foto's, die wij anders nooit onder ogen hadden gekregen. Zo waren, behalve de treinreizigers, ook de voetgangers, de fietsers en de automobilisten, weer volledig geïnformeerd. Zo gaat het nou altijd. Je hoeft Fanny Hill of Justine maar te verbieden, en onze nieuwsgierigheid wil zelf vaststellen hoe stuitend het dit keer weer allemaal is geweest.

Dat is oud nieuws, en daarom wil ik liever een paar linguïstische opmerkingen maken. Wat betekent dressed to kill? Volgens mijn Engels woordenboek is het een staande uitdrukking, die vertaald kan worden met "verrukkelijk, vreselijk chic', of zelfs met "piekfijn'. Van origine is het dus een ironische uitdrukking, maar de Nederlandse rechter wilde daar niets van weten. Hij verwierp het verweer van de uitgever dat een reportage zoiets als een parodie zou zijn.

Het wordt in Nederland voortaan oppassen met het al te letterlijk nemen van bepaalde uitdrukkingen. Zo geeft de Van Dale bij voorbeeld moordgriet, moordgozer en moordvent, woorden die in de toekomst misschien beter geschrapt kunnen worden. Ook verblijdt de Van Dale ons met deze zin van Koos van Zomeren: “Moord is nu eenmaal een sociale vaardigheid waarin je in je jeugd niet onderwezen wordt.” Moord, een sociale vaardigheid? Wat bedoelt Koos van Zomeren daarmee? Wil hij soms beweren dat moord voortaan in het onderwijspakket moet worden opgenomen? Inspireert Van Zomeren daarmee niet de jeugd tot het plegen van sociale vaardigheden met dodelijke afloop? Het lijkt mij beslist noodzakelijk die opmerking van Van Zomeren juridisch te toetsen, opdat onze jeugd niet op verkeerde gedachten wordt gebracht.

De volgende stap is dat wij ons ook gaan bezinnen op de vraag of Brian de Palma's film Dressed to kill wel in roulatie kan blijven. Daarin wordt een verrukkelijk geklede vrouw vermoord door een minder verrukkelijke, als vrouw verklede, psychiater. Het is een piekfijn gemaakte film, die de kijker tot allerlei ongewenst gedrag zou kunnen inspireren. Maar daarbij zou het niet mogen blijven. Charles Manson bewees in de praktijk dat zelfs Beatle-songs kunnen inspireren tot het plegen van moord. In 1969 slachtte hij samen met zijn volgelingen zeven mensen af, nadat hij te vaak naar Helter Skelter had geluisterd. Het is mijns inziens ontoelaatbaar dat het White Album, waarop dit nummer staat, nog steeds wordt uitgebracht.

Een smakeloze modereportage voor reclamedoeleinden, zult u echter tegenwerpen, is heel iets anders dan een film van De Palma of de liedjes van de Beatles. Dat is waar, maar dan nog blijft de vraag hoe en waardoor mensen zich in hun gedrag laten inspireren. Om te voorkomen dat ik een ongeluk bega, moet ik zelf altijd worden vastgebonden, zodra Frank Govers op het scherm verschijnt om Robijn-wasmiddel aan te prijzen. Nog liever dompel ik mijn truien in wc-eend, en nog liever zou ik Govers willen wurgen over zoveel onechtheid. Vraag mij niet waarom, want als potentiële moordenaar weet ik niet precies waardoor ik mij laat inspireren. Misschien komt het door een autoritaire vader, een ik-zwakke moeder, door een verstikkend geloof of eenvoudig door de hormonen. Eigenlijk zou je eerst al die vaders en moeders, al die godsdiensten en al die hormonen moeten verbieden, voordat je aan die fotoreportage begint.