Transcendent

Paul Schnabel stelt in W&O (12 nov.) gelukkig ""dat er meer is dan het hier en nu, niet in de transcendente, maar wel in de spirituele zin van het woord'', Gelukkig, omdat het begrip "transcendent' drie of meer betekenissen kan hebben binnen de zgn. metafysica. De ene keer die van alle andere mogelijke denk-inhouden enigszins insluiten, de andere keer die van het boven het empirische, het meetbare uitgaan, en weer een andere keer de betekenis van het al het andere overstijgende.

In deze volgorde is er inderdaad sprake van een werkwijze voor het oefenen van het denken in "de spirituele zin van het woord', waar Schnabel de aandacht op vestigt in zijn artikel "Humanistische raad'. Bij de tweede betekenis houden de Humanistische Raadslieden volgens mij op bij hun cliënten, maar de religieuze Raadslieden gaan verder met de derde betekenis van "transcendent', immers het "al het andere overstijgende'. Alles bij elkaar een helder en daardoor ook lenig mechanisme, wat ieder individu schitterend de ruimte laat om op te houden bij het boven het empirische uitgaan, dan wel om verder te gaan. Onduidelijkheid voor de keus is er dan niet meer.