Parlement verwerpt akkoord; Regering in Parijs houdt veto paraat

PARIJS, 26 nov. De Franse regering zal "in elk stadium' haar veto uitspreken om het ontwerp-akkoord tussen de EG en de VS over de landbouw te blokkeren aangezien dit “onaanvaardbare gevolgen heeft voor de Franse landbouweconomie”. Dit heeft de Franse premier Pierre Bérégovoy gisteren verklaard in het Franse parlement.

De Franse regeringsleider maakte duidelijk dat Parijs bereid is om een crisis in de Europese Gemeenschap te riskeren over het landbouwakkoord. Bérégevoy noemde het akkoord “strijdig met de fundamentele belangen van Frankrijk”. “Als hierover een crisis moet komen, dan zal er een crisis zijn”, aldus de premier.

Alle in het parlement vertegenwoordigde politieke partijen veroordeelden het landbouwakkoord in scherpe bewoordingen. Maar alleen de socialisten en de communisten spraken hun vertrouwen uit in de regering. De oppositie weigerde steun te geven aan het beleid van Bérégovoy zoals deze had gevraagd met als argument dat Frankrijk reeds nu zijn veto moest laten horen.

De Franse premier zei dat Parijs “op zo kort mogelijke termijn” een bijeenkomst wil van de ministers van buitenlandse zaken en van landbouw van de EG-landen om duidelijk te maken dat het eventueel zijn veto zal uitspreken. Maar de premier zei ook dat het veto pas “als allerlaatste” (middel) zou worden gebruikt.

In de verklaring die hij ter goedkeuring voorlegde aan het parlement stelt Bérégevoy dat Frankrijk een “globaal en evenwichtig akkoord in de Gatt” nastreeft over zowel landbouw als industrie, diensten en intellectueel eigendom. De Gatt-onderhandelingen over deze laatste drie categorieën kunnen naar verwachting begin volgend jaar worden voltooid. Vandaag werd in Genève het Gatt-overleg tussen de 108 betrokken landen hervat, na een stagnatie van elf maanden door de Amerikaans-Europese vete over de landbouwsubsidies.

Aan het slot van het debat zei Bérégovoy dat de regering desnoods “in elk stadium” zijn veto zal uitspreken. Hij voegde er evenwel aan toe dat het ontwerp-landbouwakkoord juridisch niet als een besluit geldt dat met een veto kan worden geblokkeerd.

De Franse regering stelt in haar verklaring dat de Europese Commissie haar mandaat in de onderhandelingen met de Amerikaanse regering heeft overschreden. De Commissie verklaarde gisteren daarentegen dat het akkoord binnen het kader blijft van het hervormde Europese landbouwbeleid. Dit was de belangrijkste voorwaarde die Parijs steeds heeft gesteld.

Leiders van Franse landbouworganisaties die het debat in de Nationale Vergadering bijwoonden, zoals Luc Guyau van de FNSEA (600.000 leden), toonden zich ingenomen met de algemene afwijzing van het akkoord van Washington. Tijdens het debat demonstreerden 3.500 boeren voor het parlementsgebouw. De betoging ontaardde aan het eind van de middag in vechtpartijen met politie die zwaar werd bestookt met stenen en dranghekken. Enkele tientallen agenten en betogers raakten gewond.

Het belangrijkste bezwaar van Parijs tegen het landbouwakkoord met de VS geldt de bepaling dat de Europese Gemeenschap haar export van gesubsidieerde landbouwprodukten met 21 procent zal verminderen. “Dat is strijdig met het belang van Europa, strijdig met het mandaat van de Europese Commissie en strijdig met de Europese landbouwpolitiek”, aldus premier Bérégovoy.

De oppositie beklemtoonde dat vermindering van produktie, onder andere door meer landbouwgrond braak te leggen, een bedreiging voor het Franse platteland betekent. “Veertig procent van Frankrijk wordt bedreigd met woestijnvorming. De sociale harmonie van het land komt in gevaar”, aldus Alain Juppé, de woordvoerder van de gaullistische oppositiepartij RPR. “De ziel van Frankrijk staat op het spel”, aldus RPR-leider Chirac voor de televisie.

De Franse staatsecretaris voor Europese zaken, Elisabeth Guigou, bestreed vanochtend dat het landbouwkkoord binnen het kader van het EG-landbouwbeleid blijft, zoals de Europese Commissie meent. De produktie en export van rundvlees en zogenoemd wit vlees (schapen, gevogelte) zal volgens haar aanzienlijk meer moeten worden verminderd dan in de EG is voorzien. De Gemeenschap heeft overigens een overschot aan rundvlees van circa één miljoen ton.

De Britse minister van landbouw, John Gummer, noemde het Franse besluit “ernstig, maar niet rampzalig”. “Het probleem”, aldus Gummer in een interview voor de BBC-radio, “is dat Frankrijk als enige land in Europa niet aan zijn boeren heeft uitgelegd wat de gevolgen zijn van de landbouwhervormingen en een Gatt-akkoord.

Behalve in Parijs hielden boeren gisteren ook elders in Frankrijk demonstraties, waarbij het in aantal gevallen tot botsingen met de politie kwam. Het verkeer op de autoweg tussen Parijs en Brussel werd gehinderd door tractorblokkades. In Calais verbrandden boeren autobanden op de afrit van veerboten uit Groot-Brittannië. In Dijon kwam het gisteravond en vanmorgen eveneens tot botsingen tussen boze boeren en de politie.

    • Jan Gerritsen