Laatste rondjes van Venussondes Pioneer en Magelan

Op dit moment draaien er twee Amerikaanse ruimtesondes om Venus. Pioneer kwam in december 1978 in een baan om de gesluierde planeet en Magellan in augustus 1990. Beide hebben met behulp van radarapparatuur het Venusoppervlak volledig in kaart gebracht. Magellan deed dat een stuk gedetailleerder dan Pioneer (detailscherpte ongeveer 200 meter tegen 30 km), maar deze laatste maakte ook opnamen van het wolkendek en bestudeerde de ionosfeer en het magnetische veld. Beide sondes doen nu na het voltooien van hun belangrijkste opdrachten min of meer "passief' onderzoek.

De Pioneer is in de loop der jaren door de (zeer geringe) weerstand van de atmosfeer in een steeds kleinere baan om Venus gekomen. Nu doet hij metingen aan de bovenste lagen van die atmosfeer. Men hoopt onder andere op een antwoord op de vraag of er nu wel of geen bliksem op Venus voorkomt. En zijn enkele metingen die daar op wijzen, maar de omstandigheden in de atmosfeer op Venus lijken heel ongeschikt voor het ontstaan van grote ladingsverschillen. Daarnaast wordt bestudeerd welke invloed de stroom geladen deeltjes van de zon (de zonnewind) op de atmosfeer heeft.

Vanaf begin september gebruikt men de laatste restjes brandstof van de Pioneer om hem steeds een zodanig duwtje omhoog te geven, dat de baanhoogte niet onder de 135 km zakt. De brandstof is nu echter vrijwel op en na dat moment (eind december?) zal de hoogte snel afnemen en verbrandt de sonde uiteindelijk in de dampkring. Ook tijdens deze allerlaatse rondjes om Venus zal men echter nog "metingen' kunnen doen, namelijk over het verloop van de dichtheid in de atmosfeer.

De andere Venussonde, Magellan, draait momenteel in een zeer langgerekte baan om Venus: de kleinste afstand bedraagt 180 km en de grootste afstand 8500 km. Ook deze sonde is nu aan zijn laatste opdracht bezig: het in kaart brengen van het gravitatieveld van Venus. Als de sonde over een gebied komt waar de inwendige dichtheid wat groter is, wordt hij iets meer aangetrokken en gaat hij iets sneller bewegen. Zulke snelheidsveranderingen, die heel precies zijn te meten via het Dopplereffect in de radiosignalen van de sonde, geven zo informatie over het inwendige van Venus.

Deze taak van de Magellan begon half september en zal in mei worden voltooid. Wat er verder gebeurt hangt mede af van de beschikbare financiën. Misschien wordt de baan van Magellan gewijzigd in een cirkelbaan op ongeveer 150 km hoogte. Deze baanverandering probeert men dan te bewerkstelligen door de sonde op een zodanige manier door de bovenste lagen van de atmosfeer te laten bewegen, dat hij op de juiste manier wordt afgeremd. De dan allang ter ziele gegane Pioneer zal wellicht de nodige informatie leveren over de krachten die de Magellan tijdens dit aero-breaking ondervindt.