Kroes: gevoel mijn en dijn vervaagde bij Newtron; Ex-commissaris onthult reden vertrek bij automatiseerder

WASSENAAR, 26 NOV. Mevrouw N. Kroes, ex-minister van verkeer en waterstaat, vindt het in principe onjuist dat grootaandeelhouders commissaris bij een bedrijf worden. Zij zegt deze les te hebben geleerd toen zij vorig jaar opstapte als president-commissaris van het teloorgegane automatiseringsconcern Newtron, waar W.M. Smit grootaandeelhouder en commissaris was.

Zij heeft dit principe echter niet gehanteerd bij Nedlloyd waar zij commissaris is. Daar benoemde zij, samen met de andere commissarisssen, onlangs grootaandeelhouder Torstein Hagen als commissaris. “In die situatie heb ik "ja' gezegd, omdat aan die benoeming al zoveel was voorafgegaan, zelfs een uitspraak van de Ondernemngskamer van het hof van Amsterdam.”

Kroes doorbreekt na bijna twee jaar het stilzwijgen rond Newtron, het fonds dat onder haar toezicht eind 1990 naar de beurs werd gebracht en waar zij begin 1991 opstapte.

Kroes zegt uit de tent gelokt te zijn door "commissaris-goeroe', mr.J.R. Glasz, die onlangs in een gesprek met deze krant vraagtekens zette bij het Newtron-commissariaat van Kroes. Hij vindt dat een commissaris zijn benoeming niet zo maar moet aanvaarden en ook zijn eventuele vertrek moet motiveren. Kroes gaf bij haar vertrek destijds bij Newtron alleen een tweeregelige persbericht uit.

Kroes vertelt dat zij "door de top van de NMB Postbank' werd benaderd voor het Newtron-commissariaat. “Als zo'n respectabele instelling mij vraagt, denk ik daar over na. Pas achteraf ontdekte ik dat bij sommigen van NMB Postbank het zicht op de juiste verhoudingen was zoekgeraakt.” Na aandringen onthult Kroes de bestuurder die haar benaderde: drs. A.A. Soetekouw, tot juli lid van de raad van bestuur van NMB Postbank en ING Groep. Hij trad af omdat de Nederlandsche Bank het niet eens was met zijn privé-beleggingen, onder meer in Newtron. Hij had aandelen Newtron gekocht voor een prijs die lager lag dan de introductieprijs op de beurs.

“Ik heb ook voorwaarden gesteld aan mijn commissariaat. Zo mocht grootaandeelhouder Smit alleen een commissarisrol vervullen en niet op de directiestoel zitten. Ik eiste ook dat er normaal vergaderd diende te worden en niet in barretje Hilton. Ik kom daar niet. Wat anderen doen, moeten zij weten.” (Smit huurde toen permanent enkele suites in het Hilton, red.).

Belangrijk voor Kroes was ook dat, behalve Smit, ex-directeur van het Centraal Planbureau drs. P.B. de Ridder commissaris werd. “De Ridder is een door mij zeer gerespecteerd econoom.”

Twee maanden na de beursintroductie kreeg Smit argwaan. “De algemeen directeur stapte op en ik vroeg me af: wat is hier aan de hand? Ik ontdekte dat op niet doorzichtige wijze een aantal bedrijven werden aan- en verkocht.”

Kroes vond dat de twee andere commissarissen persoonlijke belangen nastreefden. “Ik heb altijd geweigerd aandelen te nemen, maar de andere twee commissarissen hadden wel aandelen. Bij Newtron gingen grote bedragen om in de persoonlijke sfeer. Op een gegeven moment wist ik niet meer wat in het belang van het bedrijf was en wat in het belang van sommige personen. Zij overtraden mijn spelregels van het mijn en dijn. Toen vroeg ik me af: kan ik dat nog voor mijn kap nemen? Mijn antwoord was: ik heb geen zin om commissaris in oorlogstijd te worden.”

“Ik heb wel geprobeerd De Ridder over te halen, maar het lukte niet. Ik heb De Ridder nadien nooit meer gezien.” Kroes sprak af zo weinig mogelijk publiciteit aan haar vertrek te geven. “Openheid was schadelijk geweest voor de honderden werknemers van Newtron. Wel heb ik beursvoorzitter Van Ittersum geïnformeerd. Ook heb ik Soetekouw gebeld. Ik heb gezegd: als je meer wilt weten, bel je mij maar. Dat heeft hij niet gedaan.”

“Ik vind dat ik mij achteraf geen verwijten hoef te maken. Het is zoals met alle zonden: het begint nooit met de grote zonde. Bij Newtron zaten mensen waarmee je best een kop koffie kunt drinken. Je krijgt pas langzaam het inzicht dat zij er niet dezelfde moraal op na houden. Ze zijn gebiologeerd door geld verdienen. Ik ben ook voor geld verdienen. Dat moet zelfs, maar niet ten koste van alles, zeker niet ten koste van normen en waarden.”