Het jaar van de verpulvering

DE BRANDENDE VRAAG die de Fransen hun Europese partners ter beantwoording laten, luidt: menen zij het echt of wordt er een toneelstuk opgevoerd. De harde confrontaties tussen opstandige boeren en politie, de vlagverbrandingen, de meerderheid in de volksvertegenwoordiging voor het "veto', de premier volgens wie de vitale belangen van Frankrijk op het spel staan, alles bijeen moet de rest van Europa duidelijk maken dat de Fransen samen met hun boeren met hun rug tegen de muur staan en dat Europa eerder zal barsten dan Frankrijk zal buigen.

Anderzijds, de wetenschap dat het gewraakte GATT-akkoord onderdeel is van een pakket waarover nog wordt onderhandeld, dat in het overleg met de Europese partners op verschillende niveaus kan worden beproefd of er, gegeven de oplopende spanning onder Europa's agrariërs in het algemeen, misschien toch nog extra compensaties kunnen worden gevonden, kortom dat er tijd kan worden gevonden en alternatieven aangesproken, suggereert dat de gekozen imponeerhouding ook meer opportunistische doelen dient. De beschikbaarstelling door de Parijse politie van dranghekken aan de oproerige boeren om er het nodige gooi- en smijtwerk mee te verrichten wijst in die richting. Evenals de erkenning van agrarische kant dat zonder rellen en gewonden de pers, ook de Franse, nauwelijks in het boerenpleit was geïnteresseerd.

DE SMEEKBEDE van de regering aan het parlement om unanieme steun voor een harde houding in de Europese ministerraad onderstreept dat de Franse positie daar verre van eenvoudig is. Het ingeslepen gebruik van het woord veto door politici en pers onttrekt aan de aandacht dat de Gemeenschap het recht van veto helemaal niet kent. Weliswaar zijn er terreinen waarop met unanimiteit moet worden besloten, maar dan gaat het eerder om een verplichting consensus te bereiken dan dat een lidstaat eenvoudigweg het "Ik verbied' uitspreekt. Ter goedkeuring van handelsakkoorden is een gekwalificeerde meerderheid voldoende, Frankrijk kan dus worden overstemd.

Als Parijs zou willen teruggrijpen op een uit 1966 stammende en sindsdien onbekrachtigd gebleven gelegenheidsovereenstemming en zou verklaren dat bij het jongste landbouwakkoord een "gewichtig' Frans belang in het geding is, en de elf partners dat zouden erkennen, dan betekent dat nog steeds niet meer dan een gezamenlijke "politieke' verplichting, dus ook voor Frankrijk, om een oplossing te vinden. Geen van de Europese verdragen kent overigens deze faculteit.

De Europese landbouwpolitiek met haar subsidies en haar verregaande protectionisme is al lang geleden vastgelopen. Dat weet het "groene front', de gevestigde boerenorganisaties, de betrokken ambtenaren en politici, als geen ander. Door dit front is door de jaren heen werk gemaakt van oplossingen die de boeren zo min mogelijk pijn doen en die dus opnieuw ten koste gaan van de rest van de samenleving. Op die manier heeft zich een infantilisering van de boerenstand voltrokken: de agrariërs werd de harde waarheid zoveel mogelijk onthouden of althans, zij kregen ruim de kans de bekende struisvogelhouding aan te nemen. En dat is in Frankrijk in overtreffende trap het geval geweest. Vandaar dat daar nu de primitiefste nationale oprispingen worden verbonden met gerechtvaardigde zorg voor de eigen individuele toekomst.

DE HOOFDVERANTWOORDELIJKE voor het drama dat zich in Frankrijk ontvouwt is president Mitterrand. Hij heeft gegokt en verloren, daarbij duidelijk makend dat hij zijn boeren niet kent. Het constitutioneel overbodige "presidentiële' referendum over "Maastricht' moest hem en zijn partij de politieke wind in de rug geven, die zij al zo lang ontbeerden, maar het heeft als katalysator gewerkt voor de onlustgevoelens der Franse agrariërs over de saneringspolitiek van de EG. De woelingen van vandaag hebben dan ook rechtsstreeks te maken met het brede verlies aan geloofwaardigheid van de Franse socialisten als regeringspartij. Mitterrand heeft de EG verbonden aan zijn politieke lot, van zijn impopulariteit wordt Europa het slachtoffer.

Voor de Gemeenschap is 1992 het jaar geworden van de verpulvering. Wie de brokken nog wil verzamelen en opnieuw wil beginnen, moet haast maken.