Bescherming van ozonlaag aangescherpt

ROTTERDAM, 26 NOV. De driedaagse VN-conferentie in Kopenhagen over de aanscherping van het Montreal-verdrag ter bescherming van de ozonlaag is gisteren succesvol afgesloten.

In Kopenhagen is overeenstemming bereikt over een vervroegde produktiestop voor de belangrijkste chemicaliën die ozon aantasten. Het fonds dat ontwikkelingslanden moet helpen van het gebruik van deze verbindingen af te zien is extra ondersteuning toegezegd.

Het uit 1987 stammende verdrag van Montreal beoogt de produktie te beëindigen van chloor- en broomhoudende vluchtige verbindingen die de afbraak van ozon in de stratosfeer versnellen. Daaronder vallen chloorfluorkoolstofverbindingen (cfk's, in gebruik als drijfmiddel, koudemiddel en oplosmiddel) en halonen, in gebruik als brandblusmiddel. Ook methylchloroform (dry-cleaning) en het gewasbeschermingsmiddel methylbromide behoren ertoe. De ozonlaag beschermt het leven op aarde tegen een te hoge dosis ultraviolette straling van de zon.

Het verdrag van Montreal is door 93 staten ondertekend en werd eerder aangescherpt in Londen in 1990. Los ervan namen enkele staten extra maatregelen toen de NASA dit voorjaar een extra aantasting van de ozonlaag boven het noordelijk halfrond voorspelde.

Het belangrijkste succes van de conferentie in Kopenhagen is de versterking van het fonds voor de ontwikkelingslanden, dat in 1990 werd opgericht. Dat was toen de voornaamste voorwaarde die ontwikkelingslanden aan ondertekening van het ozonverdrag stelden. Zij vreesden de extra kosten van ozonvriendelijke koudemiddelen niet te kunnen opbrengen. Bij de oprichting stortten de geïndustrialiseerde landen 240 miljoen dollar in het fonds voor de termijn van 1991 tot 1993. Daarvan is overigens pas 70 miljoen dollar besteed, voornamelijk aan onderzoek en administratieve kosten. Concrete ozonbeschermende projecten zijn niet van de grond gekomen.

Deze week is het fonds 500 miljoen dollar extra toegezegd voor de termijn 1994-1996. Tegelijk heeft het fonds, nu Montreal Multilateraal Fonds gedoopt, een permanente status gekregen en is een duidelijker taak geformuleerd. Het fonds wordt beheerd door de Wereldbank en milieu- en ontwikkelingsorganisaties van de VN.

Het was dit jaar voor het eerst dat methylbromide onder het protocol van Montreal werd gebracht. Besloten is de produktie in 1995 te bevriezen op het niveau van 1991 en te onderzoeken hoe snel de produktie geheel beëindigd kan worden.