Reynolds wil alles wel doen om verkiezingen te winnen; Rijk geworden in hondenvoer, ook goed in koehandel

DUBLIN, 25 NOV. De zestigjarige Albert Reynolds, tot vandaag premier van Ierland, mag rijk geworden zijn in hondenvoer, maar de koehandel heeft hij niet verleerd. Reynolds wil alles wel doen om zijn partij, Fianna Fal, aan de macht te houden. Hij wil ook zijn eigen toekomst veiligstellen. En dus heeft hij geprobeerd de weerspannige kiezers in een niet gewilde verkiezing om te kopen met onvervulbare beloftes. Een turfgestookte energiecentrale in de Ierse Midlands, een nieuw ziekenhuis voor Dublin, meer sociale woningbouw, een vervoersplan voor Dublin - in totaal een Sinterklaaspakket dat zo'n twee miljard pond zou gaan kosten en waarin niemand gelooft. En om zijn welwillendheid nog eens aan te dikken, heeft hij Mary Robinson, Ierlands vooruitstrevende president, voorgedragen voor de Nobelprijs voor de Vrede.

Albert Reynolds verkeert in grote moeilijkheden. Begin november werd zijn partij in het parlement verslagen omdat Fianna Fals coalitiepartner, de Progressieve Democraten, het vertrouwen in Reynolds en consorten opzegden. Reynolds werd ervan beschuldigd de breuk opzettelijk te hebben uitgelokt, omdat hij van de PD af wilde en hij op grond van de opiniepeilingen geloofde dat FF weer op haar eentje een meerderheidsregering kon vormen.

Maar de opvolger van Charley Haughey blijkt zich te hebben misrekend. Sinds het begin van de verkiezingscampagne, drie weken geleden, is FF met grote schreden op links ingehaald door de Labour Partij van Dick Spring en in populariteit verder gezakt dan ze ooit voor mogelijk had gehouden: van 40 naar 28 procent. Reynolds' eigen optreden heeft zijn persoonlijke populariteit de grond ingeboord (van 60 naar 24 procent). Dat maakt Fianna Fal zo zenuwachtig dat er nu openlijk over "de Albert-factor' wordt gesproken, als betrof het een besmettelijke ziekte.

Aanleiding tot de breuk met de coalitiepartners is de getuigenis van Reynolds in het zich voorslepende onderzoekstribunaal naar vermeend onder-een-hoedje- spelen tussen de regering en het vleesverwerkende bedrijf Goodman bij het verlenen van exportkredietgaranties voor Irak in de periode 1987-1989. Goodman is in handen van bewindvoerders omdat Irak nooit de miljarden ponden aan openstaande rekeningen heeft voldaan en de Ierse belastingbetaler is de dupe. De PD-leider, Des O'Malley, suggereerde voor het Goodman-tribunaal dat Albert Reynolds, als toenmalig minister van handel, geen schone handen had gehad. Reynolds wachtte lang met zijn verweer, maar koos het moment van begin november om O'Malley openlijk een leugenaar te noemen. Velen, ook de PD, voelden dat als een bewuste stap van Reynolds om af te rekenen met een coalitie, die de premier placht aan te duiden als “dit tijdelijke afspraakje”.

Reynolds ging de verkiezingen in met een waarschuwing aan de kiezers dat alleen Fianna Fal, traditioneel de grootste partij in het Ierse politieke bestel, kan zorgen voor politieke stabiliteit en daarmee blijvende economische voorspoed. Maar naarmate de campagne vorderde, werden de aanwijzingen duidelijker dat vooral de middenklasse in het voor de uitslag cruciale Dublin, moe is van de gladde frasen en de gepolijste beloften van een zelfingenomen Fianna Fal. Zij verlegde haar voorkeur volgens de peilingen naar Labour en vooral naar Labourleider Dick Spring. Deze ex-rugby international heeft nu een populariteitspercentage van 71 en kan mogelijk rekenen op een winst van zeven tot negen zetels in de Dal, het Ierse parlement (166 zetels). Springs boodschap is die van een herschikking van de Ierse politiek: Fianna Fal en Fine Gael, de op twee na grootste partij, op rechts en de andere partijen, Labour voorop, aan de linkerzijde van het spectrum. Labour lijkt dit keer vooral de verbeelding te hebben geraakt van degenen die werkloosheid als het centrale probleem van de Ierse samenleving beschouwen en die daarvoor nieuwe oplossingen zoeken. Labour is als enige partij met een gedetailleerd voorstel gekomen voor het scheppen van banen en is er daardoor in geslaagd de Fianna Fal en Fine Gael als bleke, politieke nakomertjes te profileren.

Geen van de partijen heeft tevoren afspraken over coalities gemaakt. Maar een hernieuwde Fianna Fal/Progresieve Democraten coalitie lijkt onwaarschijnlijk na de traumatische samenwerking van de afgelopen drie jaar. Fine Gael-leider John Bruton zegt dat hij, na Reynolds' verlies, premier moet worden van een "regenboogcoalitie' met Progressieve Democraten en Labour. Labour zelf koestert zich vooralsnog in de rol van toekomstig doorslaggevende coalitiepartner en Spring eist zelfs een "roterend' premierschap.

Als Fianna Fal er niet in slaagt Labour op het laatste moment in de hoek te drukken als partij van belastingverhoging - en ze doet ontzettend haar best - dan loopt het in elk geval slecht af met Albert Reynolds. De vrienden van Charley Haughey wachten nog steeds op een kans de "country & western'-politicus terug te pakken voor zijn meedogenloos wieden in het van Haughey geërfde partij-apparaat. De politieke daad om Mary Robinson, voortgekomen uit Labour en als presidentskandidaat gecoacht door Spring, als Nobel-prijswinnaar te kandideren, kan dan heel wel Albert Reynolds laatste daad zijn geweest.