KLM wil meer macht in Minnesota

Aan de meren van Minnesota gloorde dezer dagen weer enig optimisme. Het voortbestaan van Northwest Airlines, hofleverancier voor de werkgelegenheid in de Democratische staat van de 10.000 meren, is verlengd. De vierde luchtvaartmaatschappij van de VS, de belangrijkste strategische partner van de KLM, kreeg op haar sterfbed twee reddende injecties: een lening van 250 miljoen dollar van de grootaandeelhouders - waaronder KLM - en afspraken met de vakbonden ondermeer over loonmatiging leveren de komende drie jaar 900 miljoen dollar op.

Naar verwachting is de toekomst van Northwest, dat over de eerste negen maanden van dit jaar 264 miljoen dollar verlies leed, daarmee veiliggesteld. De maatschappij heeft genoeg vitaminen gekregen om de traditioneel zwakke wintermaanden door te komen. Eenmaal aangeland in 1993 kan het herstel rustig worden voortgezet. Tegen die tijd moet de overcapaciteit op de Amerikaanse vliegmarkt eindelijk verleden tijd zijn. Een moordende prijzenslag die dit voorjaar uitbrak, had al veel eerder slachtoffers moeten eisen, zo werd algemeen aangenomen. Maar kandidaten voor een definitief faillissement als Continental en USAir werden door nieuwe, geldschietende partners op de been gehouden.

Door die ontwikkeling zijn er nog steeds teveel maatschappijen op de Amerikaanse markt, de grootste ter wereld met een aandeel van ruim veertig procent van de wereldluchtvaartmarkt. Maar nu zelfs het ogenschijnlijk onaantastbare drietal American, United en Delta in de rode cijfers terecht is gekomen, moet er echt iets gebeuren. Prijsopdrijving van de tickets helpt niet meer. Er moeten maatschappijen verdwijnen.

Northwest groeide recentelijk uit tot een kandidaat voor Chapter 11, de Amerikaanse versie van surséance van betaling. De financiële hulp die het concern, waar de laatste zeven maanden 1440 banen verdwenen, tot nu toe kreeg, leverde weinig op. Onlangs ging het laatste kredietpotje van 107 miljoen dollar open, maar elk merkbaar resultaat bleef tot nu toe uit. Integendeel: vorige week verdwenen er nog eens 565 banen.

Uitblijvend resultaat voelt Northwest sterker dan de concurrentie. De oorzaak daarvoor ligt in 1989 toen het bedrijf via een leveraged buy out (overname met geleend geld) van de beurs werd gehaald. Restanten van de schuldenlast van ruim vier miljard gulden die grotendeels daaruit voortkwam, torst Northwest nu nog steeds met zich mee.

Die last is extra voelbaar nu de malaise in de internationale luchtvaart bij alle luchtvaartmaatschappijen, dus ook bij Northwest, aanhoudt en voor extra schulden zorgt. De reddingsactie die vorige week op gang kwam, geeft de maatschappij de ruimte haar schulden te herstructureren. De vraag die daarbij opkomt, is wat Northwest in ruil voor alle goede gaven moet terugdoen? De KLM, die 50 miljoen dollar doneert aan de lening van 250 miljoen dollar, eist in ruil voor alle goodwill, zo gonst het in Minneapolis, aanzienlijk meer invloed binnen Northwest.

En ook het wisselgeld van de Unions - de bonden die 42.000 van de in totaal 46.000 werknemers van Northwest vertegenwoordigen - zal zwaar wegen voor de toekomst van de maatschappij. De bonden willen directe invloed op het beleid, onder meer via een zetel in de board of directors. Daarnaast mikken ze op een aandelenbelang in het Amerikaanse concern. Voor de huidige topmannen Al Checchi en Gary Wilson en hun uitvoerend directeur John Dasburg komt daarmee het einde van hun tijd bij Northwest in zicht. Hun macht binnen het concern is tanende. Als aan alle eisen wordt voldaan, zouden zij zich wel eens gedwongen kunnen zien hun zetel ter beschikking te stellen en hun belang te verkopen. De nieuwe machthebbers dienden zich de afgelopen dagen duidelijk aan: de KLM en de Amerikaanse vakbonden.