Britten zetten onderwerp "prominent' op agenda EG-top; Steun voor stimuleringsplan groeit

BRUSSEL, 24 NOV. Het idee om de Europese economie gecoördineerd te stimuleren door forse investeringen uit te lokken, begint in de EG vaste vorm aan te nemen. EG-voorzitter premier Major stelde gisteren de Belgische premier Dehaene een eigen stimuleringsplan voor Europa voor. Gisteren verdedigde voorzitter Delors bij de Europese ministers van financiën zijn plan om massaal te investeren in wegen, pijpleidingen en datanetwerken. Major bezocht Brussel als eerste van de Europese hoofdsteden om de Europese Raad in Edinburgh medio december voor te bereiden. De EG-ministers van financiën spraken gisteren af dergelijke ideeën komende weken te zullen onderzoeken.

De politieke belangstelling voor een economisch initiatief van de EG groeit. De Belgische premier Dehaene, de Nederlandse minister Kok en de Noorse premier Brundtland (namens de EVA-landen) hebben allen de afgelopen dagen in brieven bij de Britten gepleit voor een gecoördineerde aanpak van de Europese economische problemen. Volgens Dehaene “lijken de individuele initiatieven” van de lidstaten “aan doeltreffendheid in te boeten”. Op de komende top van regeringsleiders in Edinburgh half december zal het onderwerp nu prominente aandacht krijgen, zo hebben de Britten toegezegd. Wellicht zal Major ook de ministers van financiën uitnodigen. De Duitse staatssecretaris van financiën Horst Köhler waarschuwde gisteren echter dat “dit niet de tijd is om de staatsschuld te verhogen”. Hij zei aan de discussie "constructief' te zullen deelnemen. Algemeen wordt aangenomen dat Bonn niet zit te wachten op een herhaling op Europese schaal van de problemen die het nu binnenslands de baas moet worden. Uit de hand gelopen kosten door forse investeringen in de ex-DDR. Daar staat tegenover dat een EG-stimuleringsplan voor de Europese economie Frankrijk over de streep kan trekken in de ruzie over het landbouwakkoord met de VS. Het zou president Mitterrand politiek in staat stellen straks in Edinburgh zijn verzet tegen het GATT-akkoord te matigen. Als er tegelijkertijd compensaties voor de Franse boeren in het vooruitzicht gesteld worden, in de vorm van een aanpassing van de EG-landbouwhervorming, kan de eenheid in de EG worden hersteld.

Vorige week trok Delors met een uit 1990 daterende voorstel in een interview met de Washington Post onder de kop "EC Plans Big Bang' sterk de aandacht. Het ging daarbij om de in het Verdrag van Maastricht vastgelegde plannen om de aanleg van "transeuropese netwerken' te stimuleren. Als nieuw element voegde Delors de gedachte toe om zo vooral de aansluiting van Oost-Europa op de EG te verbeteren. Dat werd in Brussel uitgelegd als een poging om Duitse steun voor het plan te verwerven. De plannen lijken bovendien toegesneden op de nieuwe Amerikaanse president Clinton, die eveneens met grote infrastructuurprojecten de VS uit de recessie zou willen trekken. Commissaris Christophersen (financiën) zei gisteren na afloop van de ministerraad dat een effectieve groei-injectie in de Europese economie ten minste 70 miljard dollar zou moeten bedragen. De plannen van de Commissie gaan tot nu toe de 12 miljard ecu niet te boven. Volgende week zal de Commissie meer gedetailleerde plannen aan het Britse voorzitterschap overleggen. Het is wel duidelijk dat het "infrastructuurplan' van Delors hoofdzakelijk door de lidstaten zal moeten worden opgebracht - deels met geleend geld, deels door herschikking van begrotingsposten. Het geld zou volgens het Commissie-plan goedkoop geleend kunnen worden van de Europese Investeringsbank of van een nog op te richten Europees Investerings Fonds.

Naar verluidt legt premier Major de accenten elders. Hij wil analoog aan het Kanaal-tunnelproject bij grote investeringen meer leunen op privé-investeerders en bovendien nauwkeurig "nationale projecten' definiëren. Een stijging van de overheidsuitgaven wil Major zo veel mogelijk voorkomen. Londen is ongerust dat Delors' plannen zouden leiden tot meer invloed van Brussel op de nationale economieën, de staatsschuld zou verhogen en daarmee de inflatie zou opjagen. Het belangrijkste politieke doel dat Major wil bereiken is echter een verlaging van de Duitse rentetarieven. Een EG-groeiplan zou volgens de Britten gepaard moeten gaan met een verlaging van de rentetarieven in geheel Europa, hetgeen mogelijk gemaakt moet worden door de Bundesbank. Het gaat hier om precies hetzelfde recept dat minister Lamont in zijn "herfst-verklaring' voor het Lagerhuis de Britse economie voorschreef.

Minister Kok zei in een gezamenlijke aanpak van de economie vooral een mogelijkheid te zien om een Europees "sneeuwbaleffect' te voorkomen van de diverse bezuinigingsmaatregelen in de lidstaten. “Tempo-aanpassingen” in de lidstaten noemde hij een mogelijke uitkomst van zo'n Europese poging om het economisch beleid te coördineren. Van de aanduiding "Big Bang' voor de groei-impuls wilde hij niets weten. Voor Kok gaat het om “maatvoering en vormgeving” van hoofdzakelijk bestaand economisch beleid. Kok zei investeringen in infrastructuur “of milieu” voor de hand liggende manieren te vinden om de groei te stimuleren. Maar tegelijk zei hij niet af te willen wijken van de criteria voor de Europese Monetaire Unie uit het Verdrag van Maastricht. Daarin zijn sterk beperkende afspraken gemaakt onder meer voor de overheidsschuld en overheidstekort.