Zege president Fujimora lijkt voor de korte termijn

LIMA, 23 NOV. Op zichzelf heeft de Peruaanse president Alberto Fujimori met zijn verkiezingsoverwinning een huzarenstukje voltooid. Immers, een president trekt met behulp van het leger alle macht in het land naar zich toe, zet de grondwet en de politiek buiten spel en krijgt hiervoor ruim een half jaar later bij eerlijk verlopen verkiezingen de onbetwistbare steun van de bevolking.

Fujimori lijkt het patent te hebben op dit soort huzarenstukjes. Van het eerste moment van zijn kandidatuur voor de presidentsverkiezingen in 1990 tot en met de dag van gisteren, waarop zijn alleenheerschappij werd bevestigd, heeft het Peruaanse staatshoofd binnen- en buitenland voortdurend verrast met zijn vaak boude uitspraken en soms harde acties. De conclusie kan niet anders zijn, dan dat de Peruanen dit zeer waarderen in de man die etnisch-incorrect "El Chino', de Chinees, wordt genoemd.

Voor Fujimori is nu de oogsttijd aangebroken. De uitslag van gisteren heeft de Peruaanse oppositie voor enige tijd - in elk geval tot de gemeenteraadsverkiezingen begin volgend jaar - uitgeschakeld. Generaals die nog met coupplannen rondlopen, doen er goed aan even stil te staan bij de stem des volks zoals die gisteren via de stembussen heeft geklonken. De internationale gemeenschap kan niet veel anders meer doen dan erkennen dat het Peruaanse volk in alle vrijheid zijn voorkeur heeft kunnen uitspreken en nu dus recht heeft op hernieuwing van ontwikkelingshulp en internationale leningen.

Veelzeggend was ook, dat de twee nationale terreurorganisaties, Sendero Luminoso (Lichtend Pad) en de Revolutionaire Beweging Túpac Amaru, gisteren en in de aanloop naar de stembusdag geen vuist van betekenis hebben kunnen maken. Leger en politie hebben in het algemeen effectief bescherming kunnen bieden aan het verkiezingsproces. Juist omdat de afgelopen dagen het psychologisch belangrijke moment bij uitstek vormden voor terreuracties, mag de voorzichtige conclusie worden getrokken dat na de arrestatie van Sendero-topman Abimael Guzmán in september nu wellicht het begin van het einde van de terreur in Peru is aangebroken.

Toch zijn er redenen te over om de nodige scepsis te betrachten bij de analyse van de uitslagen van gisteren. In het afgelopen half jaar heeft de populariteit van president Fujimori zowel hoogte- als dieptepunten gekend. De afkeer van de "traditionele' politieke partijen, het succes in de strijd tegen de terreur en de wijze waarop Fujimori royaal geschenken uit de vooraad buitenlandse donaties uitdelend door de sloppenwijken en het platteland is getrokken, hebben ongetwijfeld bijgedragen tot zijn verkiezingsoverwinning. Maar van de drie grote problemen die het land kent - economische crisis, drugshandel en terreur - lijkt alleen het laatste uitzicht op een oplossing te bieden.

De cijfers wijzen uit dat de economische crisis in Peru zich alleen maar verder verdiept. Slechts op twee terreinen kan de regering aanspraak maken op enig succes: de beheersing van de inflatie en verhoging van de belastingopbrengsten. De privatiseringen stellen tot nu toe niet veel voor, investeringen blijven uit, de werkloosheid stijgt en daarmee de algehele verpaupering in het land. De liberalisering van de handel en het opengooien van de grenzen leiden weliswaar tot een geleidelijke vernieuwing van het stokoude Peruaanse wagenpark, maar tegelijkertijd dreigt het land netto importeur van voedsel te worden en de nationale landbouw het loodje te leggen.

Een sociaal programma, waarvan inmiddels meer dan de helft van de 22 miljoen Peruanen profijt zou hebben, is er niet. Over de strijd tegen de drugshandel wordt in Peru nauwelijks meer gesproken; het lijkt niet een onderwerp te zijn waaraan de regering-Fujimori hoge prioriteit toekent.

De paradox doet zich voor, zo merkte een Latijns-Amerikaanse diplomaat in Lima op, “dat de economische politiek van Fujimori door een meerderheid van de mensen wordt verworpen, terwijl diezelfde meerderheid de man steunt die deze politiek heeft uitgevonden”. De verklaring moet, aldus deze diplomaat, worden gezocht in de grote behoefte aan zekerheid die de Peruanen voelen in deze uiterst turbulente tijden.

Daar kan aan worden toegevoegd dat er in Peru momenteel ook geen bruikbaar alternatief voor Fujimori lijkt te bestaan. In dat opzicht hebben de Peruanen er gisteren verstandig aan gedaan de regeringsalliantie een zeer werkbare meerderheid te geven. Dat is immers de beste garantie voor de implementatie van een beleid dat niet eerst door politiek mijnenveld hoeft te worden geloosd. Onderhandelen is niet het sterkste punt van het Peruaanse staatshoofd.

De overwinning van gisteren lijkt al met al ondanks de klinkende cijfers een overwinning voor de korte termijn. Het uitblijven van resultaten op economisch gebied kan zich snel uiten in dalende populariteitscijfers voor het staatshoofd en zijn meerderheidsalliantie. Zelfs met een democratisch gekozen volksvertegenwoordiging blijft president Fujimori een heerser met vrijwel onbeperkte, en ongecontroleerde, macht. Dat is een variant op de democratie waarin grote spanningen zijn ingebouwd.