WEU harder tegenover Servië

ROME, 21 NOV. In een verharding van de standpunten ten opzichte van Servië heeft de Westeuropese Unie (WEU) besloten de controle op naleving van het embargo te verscherpen, waarschijnlijk volgende week al, en te onderzoeken of er mogelijkheden zijn in Bosnië speciale zones te creëren waar burgers veilig zijn.

“Op dit moment is de situatie onaanvaardbaar”, zei minister Van den Broek, wijzend op het aanhoudende geweld in Bosnië, de voortdurende schending van het vliegverbod, en het doorgaan van de ethnische vervolging. “Er moet meer gedaan worden.”

Op een vraag of dat de “beperkte militaire opties” impliceert waarmee NAVO-secretaris-generaal Wörner donderdag schermde, antwoordde de Nederlandse bewindsman: “Ik wil naar de toekomst niets uitsluiten. Wanneer we denken aan verdergaand militair optreden denken we niet aan grootschalige invasie. Dat kan ook met selectief militair ingrijpen gebeuren, waarvan de consequenties en risico's zeer wel zijn te overzien.”

Een van de opties zou de instelling van een veiligheidszone in Bosnië kunnen zijn. Op de WEU-vergadering gisteren in Rome hebben de ministers van buitenlandse zaken en defensie besloten de mogelijkheden hiervan te onderzoeken. Van den Broek zei dat Nederland hier sterk op heeft aangedrongen. Hij waarschuwde “dat de geschiedenis het ons zal aanrekenen wanneer we niet werkelijk krachtiger optreden dan tot dusver.”

De aanscherping van het embargo betekent volgens de slotverklaring dat schepen die ervan worden verdacht het embargo te schenden, ook kunnen worden aangehouden en doorzocht. De WEU volgt hiermee de uitspraak maandag van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Volgens WEU-functionarissen betekent dit ook dat schepen schoten voor de boeg kunnen krijgen. Ook de NAVO heeft de resolutie van de Veiligheidsraad gevolgd.

Van de ruim 3600 schepen die sinds juli door de NAVO en de WEU zijn gecontroleerd, is een zeventigtal verdacht. Omdat met die schepen alleen radiocontact mogelijk was, is die verdenking nooit onderzocht.

De Italiaanse minister van defensie Salvo Andò zei dat de verscherping van het embargo dinsdag al zou kunnen ingaan. Hierover moeten WEU en NAVO, die beide patrouilleren in de Adriatische zee voor de kust van Montenegro en Servië, nog nadere afspraken maken. Italië, dit jaar voorzitter van de WEU, heeft gesuggereerd dat er meer schepen nodig zijn om de aangescherpte blokkade effectief te doen zijn.

Omdat via Roemenië en Bulgarije veel goederen Servië blijven binnenkomen, via de Donau en over de weg, heeft de WEU zijn assistentie en “de noodzakelijke middelen” aangeboden bij de controle op het vervoer over water en op smokkelaars.

Op het WEU-overleg gisteren is Griekenland de tiende lidstaat geworden. Turkije, Noorwegen en IJsland werden geassocieerd lid, en Denemarken en Ierland waarnemer. Voor het eerst zijn nu de twaalf EG-landen op de een of andere manier betrokken bij de WEU, die volgens het Verdrag van Maastricht het instrument voor het veiligheidsbeleid van de EG moet worden.