Vietnam

Willebrord Nieuwenhuis was niet de enige die de val van Saigon in 1975 niet wilde afwachten ("Terug naar de schaamte', Z, 14 november).

De toenmalige tijdelijk zaakgelastigde mr. J.H.R.D. van Roijen moest zich na zijn overhaaste vertrek nog in deze krant verdedigen tegen verwijten als zou hij "min of meer op eigen gezag' en "mede op advies van de Amerikanen' besloten hebben te vluchten. Eerst nu horen we dat het de NOS zelve was die aan Nieuwenhuis, Van Westerloo en Colson de opdracht had gegeven om onmiddellijk te vertrekken als de stad zou worden ingenomen. Spijtig, want diverse buitenlandse collega's besloten zelf de intocht van de Noordvietnamezen en de Vietcong te verslaan.

Nieuwenhuis doet uitvoerig verslag van zijn gesprek met Tran Bach Dang, "leider van de communistische partij in het begin van de jaren zeventig' en "inmiddels adviseur van de huidige premier Vo Van Kiet'. Als Vietcong-generaal zou Dang met die laatste samen hebben gevochten. Vietcong-generaal? Dang is bepaald geen onbekende figuur in de roerige geschiedenis van Vietnam, maar een militaire carrière heeft hij niet gemaakt. Hij werkte zich in de jaren vijftig via de Vietminh en het Bevrijdingsfront op tot secretaris van de Zuidelijke afdeling van de communistische partij. Het was Dang die, als politiek commissaris, de aanval op de Amerikaanse ambassade voorbereidde tijdens het Tet-offensief van 1968. Hij gold toen als een van de meest gezochte communisten. Wat de Amerikanen echter niet wisten was dat hij onder de naam Nguyen Tieng Ly als puissant rijke eigenaar van een scheepsonderneming zaken deed met de Zuidvietnamese regering.

Het lijkt me hoogst onwaarschijnlijk dat Nieuwenhuis in 1970 een ontmoeting met Dang is misgelopen en zo een "grote scoop' moest laten schieten. De enige "Vietcong-generaal' die in die jaren tot de verbeelding van menig journalist moet hebben gesproken was Tran Do, maar deze bleek een door Hanoi gestuurde militair.

Evenmin draagt Dang "het tenue van een Baochi', een woord waarvan Nieuwenhuis meent dat het "neutraal' betekent. Bao chi is gewoon Vietnamees voor "journalist' en het woord heeft met neutraliteit niets uit te staan. De pakken die Dang bij voorkeur draagt, stammen wellicht nog uit de jaren zeventig, maar neutraal is Dang nooit geweest. Als schrijver van enkele bestsellers over een meesterspion van de Vietcong binnen de Diem-familie, geniet hij momenteel ook bekendheid bij het grote publiek. Zijn huis aan de Phan Ke Binh-straat in Saigon getuigt overigens niet bepaald van een simpele levensstijl. Maar als gesprekspartner over de geschiedenis van de stad is Dang ongetwijfeld een van de interessantere mensen in het nieuwe Saigon.

Naschrift Willebrord Nieuwenhuis

De Corsicaanse restaurant-eigenaar suggereerde dat het een grote scoop zou worden, zelf had ik van het begin af aan argwaan omdat het bijna niemand in het zuiden lukte interviews met de tegenpartij te maken. Tran Bach Dang laat zich ook heden nog aanspreken als generaal. Hij werkte samen met de Vietcong en nam als secretaris van de communistische partij deel aan het voorbereiden van militaire plannen. Verslaggeven van de val van Saigon bleek niet gemakkelijk omdat telefoonlijnen na de inname niet meer beschikbaar waren en film werd geconfisqueerd. Na zeventien jaar kan nog steeds aan de wijsheid van de opdracht tot aftocht getwijfeld worden. Oorlogscorrespondenten waren wij niet en dat is ook nooit gepretendeerd.

    • John Kleinen Amsterdam