Van Wely's veldtocht

Geen Nederlandse speler die zo schaakhongerig en onvermoeibaar is als Loek van Wely. In de afgelopen vier maanden speelde hij in Gausdal, Philadelphia, Leuterbad, Hyères (waar Marcel Duchamp in 1928 een internationaal toernooitje won), Londen, Helsinki, Tilburg en Stary Smokovec. Het zijn andere tijden dan toen Botwinnik jonge schakers aanraadde om slechts een toernooi of vier per jaar te spelen. Bijna iedereen speelt veel tegenwoordig. Soms gaat het goed, en als het slecht gaat is er volgende week weer een nieuw toernooi.

De onbezorgde instelling van Van Wely blijkt uit zijn partijen, maar ook uit een analyse van hem die ik in een oud nummer van Schaaknieuws zag. Het ging om een partij Chandler-Nijboer, uit het Lloyds Bank toernooi in Londen. Op een gegeven moment liet Nijboer een geforceerd mat in zes zetten toe. Instemming van Van Wely: Nijboer had op de klok gezien dat Chandler niet genoeg seconden over had om een mat in zes te kunnen uitvoeren. Een speurtocht naar de Absolute Schaakwaarheid kan je dit niet noemen. Botwinnik analyseerde anders.

Het doel van Van Wely's veldtocht was grootmeester worden. Het kan niet altijd goed gaan, en ook als het goed gaat, kan je er in de open toernooien nooit vast op rekenen dat je de tegenstanders krijgt tegen wie een grootmeesterresultaat mogelijk is. Van Wely haalde zijn eerste grootmeesterresultaat in Gausdal, het volgende in Helsinki en het laatste dat hij nog nodig had onlangs in Stary Smokovec. Zijn grootmeestertitel is geen verrassing. Het is meer zoals in het oude lied: "Wat verwacht werd is nu zeker. We hebben de beker! (3x)'. Maar hij heeft het karwei snel en krachtig geklaard, nog eerder dan verwacht werd.

De partij die ik wil laten zien, is uit een van die toernooien waar het niet slecht ging (7 uit 10), maar waar een grootmeesterresultaat er door de te lage gemiddelde rating van de tegenstanders toch niet in zat. Een grappige partij, doordat een niet vaak voorkomend motief - een ingesloten toren die geen zet kan doen - hier twee keer op verschillende plaatsen van het bord optreedt.

Wit Summerscale-zwart Van Wely, Lloyds Bank 1992.

1. Pg1-f3 d7-d5 2. d2-d4 Pg8-f6 3. Lc1-f4 c7-c5 4. e2-e3 Pb8-c6 5. c2-c3 Dd8-b6 6. Dd1-b3 c5-c4 7. Db3xb6 a7xb6 8. Pb1-a3 e7-e5 Altijd de meest agressieve aanpak. Dit leidt tot grote verwikkelingen. Ik denk dat zwart op dit moment wits vijftiende zet niet gezien heeft. Van Wely zelf suggereert het interessante kwaliteitsoffer 8...Txa3 9. Pa3-b5 Ta8-a5 10. Pb5-c7+ Ke8-d7 11. Pf3xe5+ Pc6xe5 12. Lf4xe5 Pf6-g4 Of 12...Ld6 13. Lxf6 gxf6 14. Pxd5 Txd5 15. Lxc4, onduidelijk. 13. Le5-g3 Lf8-d6 14. Lg3xd6 Kd7xd6 Nu lijkt zwart een stuk te gaan winnen, maar wit heeft nog een verrassende redding.

Zie diagram 1

15. Pc7-b5+! Ta5xb5 Zwart moet wel, anders zou hij gewoon een pion achter blijven. 16. b2-b4 Nu is de toren gevangen en wit dreigt hem met a4 te veroveren. 16...Lc8-d7 17. Lf1-e2 Pg4-f6 18. f2-f3 Th8-a8 19. Ke1-d2 Hier had wit 19. a4 moeten spelen, met de bedoeling Kd2, Ta3, Tha1 en axb5. Ik zie niet wat zwart daartegen moet doen. Het plan Pf6-g8-e7-c6xb4 komt net te laat. 19...Ta8-a3 20. Kd2-c2 Tb5xb4 21. c3xb4 Ta3xe3 Zo heeft zwart nog een goede prijs gekregen voor zijn toren. Hij heeft slechts een pion voor de kwaliteit, maar mooie positionele compensatie. 22. Kc2-d2 Te3-a3 23. Th1-c1 Pf6-g8 24. Tc1-c3 Ta3-a8 25. a2-a3 Pg8-e7 26. Tc3-c2 Ld7-a4 27. Tc2-c1 Pe7-f5 28. Kd2-c3 Ta8-e8 29. Ta1-a2 Te8-e3+ 30. Kc3-d2 Te3-b3 31. Kd2-e1 b6-b5 32. Le2-d1 Tb3-d3 33. Ld1-e2 Td3xd4 34. g2-g3 Nu is de tweede zwarte toren ingesloten. Maar anders dan zijn gesneuvelde collega kan hij niet veroverd worden en staat hij, hoewel onbeweeglijk, op d4 heel goed. 34...g7-g5 35. Ke1-f2 Pf5-e7 36. Kf2-e3 Pe7-c6 37. Tc1-e1 f7-f5 38. Ke3-f2 f5-f4 39. Le2-f1 Pc6-e5 40. Kf2-g2 c4-c3 41. Ta2-e2 Td4-d2 Losgekomen, met vernietigende kracht. 42. Te1-c1 d5-d4 Wit gaf op.

In de rubriek Onbevestigde Geruchten nog wat Fischer-nieuws. Vorige week meldde ik dat de onderhandelingen over een match met Judit Polgar nog in een pril stadium verkeren. Schachecho schrijft dat een sponsor in Atlantic City, de gokstad aan de Amerikaanse oostkust, tien miljoen dollar beschikbaar wil stellen voor een match Fischer-Karpov. Daar zal Kasparov van op zijn neus kijken, vermoedt Schachecho. Ja, ik dacht al dat de Amerikaanse sponsors niet veel tijd zouden verspillen door in wetboeken na te snuffelen wie nou de echte wereldkampioen is. De Amerikaan natuurlijk!

Schachecho ziet wel wat problemen. Karpov wil zeker spelen, denken ze; Fischer waarschijnlijk ook, maar als hij in Amerika speelt, zal misschien de politie en in ieder geval de Amerikaanse belastingdienst hem te pakken willen nemen. Legendarische speurders, de Amerikaanse belastinginspecteurs, die Al Capone op de knieën hebben gebracht. Niet dat de redactie Fischer met hem wil vergelijken, maar als een supergangster niet uit handen van de belastingdienst kon blijven, dan zeker Fischer niet. Ware woorden, die match in Atlantic City zal wel een mooie droom blijven.

Nog een partijtje uit het Immopar-toernooi in Parijs, om te laten zien dat met 25 minuten bedenktijd mooi gespeeld kan worden, maar ook dat het streven naar schoonheid dan nog riskanter is dan in een gewone partij.

Wit Gelfand-zwart Sjirov, achtste finale, eerste partij.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pb1-c3 Pg8-f6 4. Pg1-f3 e7-e6 5. g2-g3 d5xc4 6. Lf1-g2 b7-b5 7. Pf3-e5 Pf6-d5 8. a2-a4 f7-f6 9. Pe5-f3 b5-b4 10. Pc3-e4 Lf8-e7 11. 0-0 0-0 12. Dd1-c2 Lc8-a6 13. Lg2-h3 f6-f5 14. Pe4-g5 b4-b3 15. Dc2-d1 Tf8-f6 16. e2-e4 Pd5-b4 17. e4xf5 e6xf5 18. Tf1-e1 Pb4-c2 19. Pg5xh7 Daar gaat hij, een offer op gevoel, waarvan de consequenties bij dit speeltempo onberekenbaar waren. 19...Kg8xh7 20. Pf3-g5+ Kh7-g6 21. Pg5-e6 Dd8-h8

Zie diagram 2

22. Lh3xf5+ Kg6xf5 23. Dd1-f3+ Kf5-g6 24. Df3-e4+ Kg6-f7 25. Pe6-g5+ Kf7-g8 26. De4xe7 Dreigt mat in een paar zetten. 26...Dh8-h5 27. Pg5-e6 Tf6xe6 28. Te1xe6 Pc2xa1 29. Lc1-h6 Dh5-f7 30. De7-g5 Kg8-h7

Ademloos en vol bewondering hadden de toeschouwers wits offerorgie gevolgd. Nu kon hij met 31. Te7 Dxe7 32. Dxe7 Kxh6 33. h4 remise door eeuwig schaak bereiken. Te weinig tijd. Wat hij doet faalt jammerlijk. 31. Lh6xg7 Nog een offer, één te veel. 31...Df7xe6 32. Lg7-e5+ De6-g6 33. Dg5-d8 Pb8-d7 34. Dd8xd7+ Kh7-g8 35. f2-f4 c4-c3 36. f4-f5 c3xb2 Wit gaf op. Na 37. fxg6 b1D+ gaat hij mat.

    • Hans Ree